Giảm lãi suất cho vay 1,5–2%/năm: Kết luận 106 và Công văn 9608 nói gì

Trong ba ngày 15–18/10/2026, ba văn bản và cuộc họp liên tiếp đưa việc giảm lãi suất vào điều hành. Kết luận 106-KL/TW của Trung ương (15/10), cuộc họp do Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì (16/10), rồi Công văn 9608/NHNN-CSTT của Ngân hàng Nhà nước (18/10). Con số cụ thể xuất hiện ở hai văn bản sau: lãi tiền gửi niêm yết giảm tối thiểu 0,5%/năm, lãi cho vay giảm 1,5–2%/năm cho sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.

Bài này đọc từng văn bản, đặt cạnh các đợt giảm lãi suất trước và số liệu hiện tại để thấy phần nào đã rõ, phần nào chưa.

Ba văn bản trong ba ngày

Kết luận 106-KL/TW (15/10/2026). Văn bản của Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV về tình hình kinh tế–xã hội, ngân sách 2026 và kế hoạch 2027, đăng trên cổng Chính phủ ngày 17/10. Phần đánh giá nêu: lãi suất cho vay còn cao, doanh nghiệp nhỏ và vừa còn khó tiếp cận vốn, tín dụng. Phần nhiệm vụ nêu: điều hành lãi suất, tỷ giá phù hợp với tình hình trong nước và quốc tế; giảm lãi suất cho vay, hướng tín dụng vào sản xuất kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên; kiểm soát tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

Cuộc họp ngày 16/10. Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì tại trụ sở Chính phủ, nhằm triển khai chỉ đạo của Tổng Bí thư và Kết luận 106. Thống đốc Phạm Đức Ấn, lãnh đạo Bộ Tài chính, Văn phòng Chính phủ và đại diện các ngân hàng thương mại tham dự. Yêu cầu nêu tại cuộc họp: giảm lãi suất cho vay 1,5–2% đối với sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.

Công văn 9608/NHNN-CSTT (18/10/2026). Văn bản cụ thể hóa, theo nội dung báo chí đăng lại:

• Giảm lãi tiền gửi niêm yết tối thiểu 0,5%/năm cho các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, "tuyệt đối không đua tăng lãi suất huy động".
• Giảm lãi suất cho vay, tập trung 1,5–2%/năm cho sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.
• Từ nay đến cuối 2026, tổ chức tín dụng không chấp hành có thể bị: xem lại chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng còn lại của 2026, giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp cho 2027, yêu cầu một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định.
• Không hạ chuẩn cấp tín dụng để tăng quy mô; kiểm soát chặt tín dụng ở lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, nhóm khách hàng và người có liên quan có dư nợ lớn.

Chưa có ngày hiệu lực riêng cho mức giảm. Bản gốc công văn chưa được đối chiếu trên trang của NHNN.

Đã có ai công bố giảm lãi

Theo Báo Chính phủ (18/10), BIDV cho biết đã triển khai chương trình tín dụng ưu đãi toàn hệ thống từ 15/10/2026, tức trước công văn: cho vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam từ 6%/năm, giảm tới 2%/năm so với lãi suất thông thường, tùy kỳ hạn và lĩnh vực. Chủ tịch HĐQT Vietcombank Nguyễn Thanh Tùng phát biểu ngày 17/10, ngân hàng cam kết đến cuối năm giảm tối thiểu 2% lãi suất cho vay. Đó là lời phát biểu, chưa thấy thông cáo của ngân hàng. Các ngân hàng còn lại chưa thấy thông báo.

Tiền lệ: các đợt giảm lãi trước

Số liệu 2012 là mức giảm lớn nhất, đi cùng hạ lãi suất điều hành. Các đợt chủ yếu dựa vào chỉ thị và công văn cho mức giảm nhỏ hơn mục tiêu nêu ra ở thời điểm đó: 2020 khoảng 1 điểm % so với mục tiêu 2%. Mỗi đợt khác công cụ, độ dài kỳ đo và bối cảnh lạm phát, nên các con số chỉ để đặt cạnh nhau.

Lãi cho vay phụ thuộc chi phí vốn

Lãi cho vay gồm chi phí vốn, biên lãi, chi phí hoạt động, dự phòng rủi ro và lợi nhuận. Vì vậy các lần giảm lãi gần đây (2024, 2026) bắt đầu từ lãi huy động: lãi huy động giảm trước thì ngân hàng có chỗ giảm lãi cho vay.

• Trần lãi tiền gửi. Theo Thông tư 48/2024/TT-NHNN, Thống đốc quyết định trần cho tiền gửi không kỳ hạn, dưới 1 tháng và từ 1 đến dưới 6 tháng; kỳ hạn từ 6 tháng trở lên do thị trường quyết định. Mức trần đang áp dụng theo báo chí là 0,5%/năm (không kỳ hạn, dưới 1 tháng) và 4,75%/năm (1 đến dưới 6 tháng). Công văn 9608 nhắm vào đúng nhóm kỳ hạn từ 6 tháng, nơi không có trần.
• CASA. Tiền gửi không kỳ hạn có lãi thấp. Trung bình 27 ngân hàng, tỷ lệ CASA giảm từ 15,18% (cuối 2025) xuống 13,77% (cuối quý I/2026), rồi 14,7% (30/06/2026), theo số liệu tổng hợp từ báo cáo bán niên.
• NIM. Một ví dụ: MBB ghi NIM quý I/2026 là 4,10%, giảm 32 điểm cơ bản so với cùng kỳ, do CASA giảm. Chưa có số NIM toàn ngành chính thức thống nhất cho quý II.
• Dự phòng. Nợ xấu nội bảng toàn hệ thống 1,51% (30/06/2026). Giảm lãi cho vay mà phần bù rủi ro không đổi thì biên lãi co lại nếu chi phí vốn không giảm cùng lúc.
• Thanh khoản. Thông tư 08/2026/TT-NHNN (15/05/2026) chỉ loại 80% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc khỏi mẫu số tỷ lệ cho vay trên huy động, thay vì 100%.

Số liệu hiện tại

• Lãi tiền gửi giao dịch mới: 4,18%/năm (20/07/2025), 6,01% (20/04/2026), 6,38% (20/09/2026). Số 6,38% cao hơn cuối 2025 khoảng 1,15 điểm %. NHNN nói tốc độ tăng đã chậm lại.
• CPI: bình quân 9 tháng 2026 tăng 4,52%; tháng 9 tăng 5,08% so với cùng kỳ; lạm phát cơ bản 9 tháng 4,26%.
• Tín dụng: đến 30/09/2026 đạt khoảng 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối 2025 và 16,69% so với cùng kỳ.
• Tỷ giá trung tâm: 25.642 VND/USD (16/10/2026).
• Lợi nhuận ngân hàng nửa đầu 2026: Vietcombank lợi nhuận trước thuế 29.222 tỷ đồng (+33,5%), VietinBank 25.878 tỷ đồng (+36,7%), theo báo cáo ngân hàng qua báo chí.

Lãi tiền gửi giao dịch mới đang cao hơn CPI bình quân 9 tháng khoảng 1,9 điểm % (phép trừ 6,38 và 4,52, HODL.VN tự tính, chỉ để so sánh, không phải lãi suất thực chính thức).

Những điều chưa công bố

• Bản gốc Công văn 9608 trên trang NHNN và ngày hiệu lực của mức giảm.
• "1,5–2%/năm" tính trên lãi suất đang áp dụng cho từng khoản vay, hay trên lãi suất bình quân của ngân hàng; phạm vi "lĩnh vực ưu tiên".
• Mức lãi suất điều hành hiện hành: NHNN nói giữ nguyên (07/10/2026), con số cụ thể sau 2023 chưa xác nhận.
• Số liệu lãi cho vay bình quân 2026: một số báo nêu 8,78% (10/05/2026), không khớp chuỗi 6,3–6,53% của 2025, chưa đối chiếu được định nghĩa.
• Kết quả thực tế sau ba văn bản: chưa có số đo, vì mới ban hành.

Nội dung trên là thông tin tổng hợp từ công bố và báo chí, không phải khuyến nghị mua hay bán cổ phiếu.

Nguồn: Kết luận 106-KL/TW (cổng Chính phủ, 17/10/2026); Công văn 9608/NHNN-CSTT qua Báo Nhân Dân, Báo Chính phủ, VnEconomy (18/10/2026); họp ngày 16/10 qua Người Quan Sát, VietnamPlus · HODL.VN. Họp báo NHNN quý III (07/10/2026), Tổng cục Thống kê (03/10/2026), Thông tư 48/2024/TT-NHNN, Thông tư 08/2026/TT-NHNN, Chỉ thị 01/CT-NHNN, báo cáo ngân hàng · HODL.VN. Phép trừ lãi tiền gửi và CPI, mức giảm lãi cho vay theo từng đợt: HODL.VN tự tính.