Tương quan vàng cổ phiếu: bao nhiêu và khi nào đảo chiều

Tương quan vàng cổ phiếu cho biết hai giá có cùng đi lên hoặc cùng đi xuống hay không. Trong 10 năm từ 2016 đến 2025, tương quan theo tháng giữa VN-Index và vàng quy ra đồng chỉ là 0,02, gần như bằng không. Theo năm, con số là 0,37. Hai cách đo cho hai bức tranh khác nhau, và bài này giải thích vì sao.

Bài cũng xem tương quan thay đổi theo thời gian ra sao, và vàng đã làm gì trong những tháng cổ phiếu giảm mạnh. Vàng là giá vàng thế giới quy ra đồng theo tỷ giá thị trường, không phải giá vàng miếng trong nước. Dữ liệu đến 02/10/2026, bài không dự báo.

Hệ số tương quan đọc như thế nào

Hệ số tương quan nằm giữa âm 1 và dương 1. Gần dương 1 nghĩa là hai giá hay cùng chiều. Gần âm 1 nghĩa là hai giá hay ngược chiều. Gần 0 nghĩa là không có quan hệ tuyến tính rõ ràng.

Hệ số được tính trên mức thay đổi, không phải trên mức giá. Nếu tính trên mức giá, cả hai đều có xu hướng tăng dài hạn nên tương quan sẽ cao một cách giả tạo. Bài này dùng mức thay đổi theo tháng và theo năm.

Với một mẫu nhỏ, hệ số dễ nhiễu. Quy tắc ước lượng đơn giản là sai số khoảng 2 chia căn bậc hai của số quan sát. Mẫu 120 tháng có sai số khoảng 0,18. Mẫu 10 năm có sai số khoảng 0,63. Vì vậy 0,02 không khác 0, và 0,37 cũng chưa đủ để khẳng định có quan hệ.

Tương quan vàng cổ phiếu tháng, năm

Với 120 tháng từ 2016 đến 2025, tương quan giữa VN-Index và vàng quy ra đồng là 0,02. Nếu tính vàng bằng USD, con số là 0,08. Cả hai đều rất gần 0. Trong 47,5% số tháng, hai kênh đi ngược chiều nhau. Phần còn lại, chúng đi cùng chiều.

Với 10 năm, tương quan là 0,37. Vàng bằng USD cho 0,44. Con số cao hơn vì hai kênh cùng tăng trong nhiều năm. Có 7 năm cả hai đều dương: 2016, 2017, 2019, 2020, 2023, 2024 và 2025. Chỉ có 3 năm ngược chiều.

Ba năm ngược chiều trong bảng là những năm VN-Index xuống mạnh hoặc vàng yếu. Hai năm VN-Index giảm là 2018 và 2022 đều có vàng dương. Đây là điểm vàng được nhắc đến như một tài sản phòng thủ. Nhưng chỉ ba điểm dữ liệu thì chưa đủ để thành quy luật.

Tương quan vàng cổ phiếu đảo chiều

Tương quan không đứng yên. Để thấy điều đó, ta tính tương quan trượt trên 36 tháng gần nhất, mỗi tháng một lần. Chuỗi này có 85 giá trị từ tháng 12/2018 đến tháng 12/2025.

Tại tháng 12/2018, tương quan 36 tháng là 0,09. Nó rơi xuống thấp nhất, âm 0,11, ở tháng 7/2021. Sau đó nó tăng lên cao nhất, 0,20, ở tháng 9/2024. Đến tháng 12/2025 nó về âm 0,07.

Chuỗi đổi dấu 9 lần trong 85 giá trị. Tuy nhiên toàn bộ chuỗi nằm trong khoảng âm 0,11 đến 0,20. Các giá trị đều gần 0. Việc đổi dấu phản ánh nhiễu thống kê nhiều hơn là một quy luật đảo chiều. Chia theo giai đoạn cũng cho kết quả tương tự. Từ 2016 đến 2018, tương quan theo tháng là 0,09. Từ 2019 đến 2021 là âm 0,07. Từ 2022 đến 2025 là 0,11.

Như vậy câu trả lời cho "khi nào đảo chiều" là chưa có thời điểm cố định nào. Tương quan dao động quanh 0 trong cả giai đoạn. Không có dấu hiệu nó ổn định ở mức âm đủ lớn để vàng bù trừ cổ phiếu một cách đáng tin cậy.

Vàng làm gì khi cổ phiếu giảm mạnh

Một cách nhìn khác là xem riêng những tháng VN-Index giảm. Có 44 tháng như vậy trong 120 tháng. Vàng quy ra đồng tăng ở 24 tháng, tức 55%, và giảm ở 20 tháng. Mức thay đổi bình quân của vàng trong các tháng đó là 1,52%.

Với tháng giảm mạnh hơn 5%, có 17 tháng. Vàng tăng ở 9 tháng trong số đó, mức bình quân là 0,96%. Con số nghiêng nhẹ về phía vàng tăng, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Bảng sau liệt kê sáu tháng VN-Index giảm sâu nhất.

Trong sáu tháng này, vàng tăng ở bốn tháng và giảm ở hai tháng. Vàng không luôn đỡ được cổ phiếu. Tháng 9/2022 cho thấy cả hai cùng giảm. Cũng đáng nhớ là tỷ giá góp phần vào kết quả của vàng quy ra đồng.

Dùng tương quan xây danh mục

Tương quan gần 0 có lợi cho đa dạng hóa. Hai tài sản ít liên quan thì khi một cái xấu, cái kia không nhất thiết xấu theo. Nhưng nó không phải bảo hiểm. Vàng có lúc giảm cùng lúc với cổ phiếu, như tháng 9/2022.

Ba lưu ý khi dùng con số này. Thứ nhất, tương quan trong quá khứ không bảo đảm cho tương lai. Thứ hai, mẫu 10 năm chứa vài sự kiện lớn, như tháng 3/2020, có thể kéo kết quả. Thứ ba, tương quan chỉ đo hướng đi, không đo độ lớn. Một tháng vàng tăng 1% không bù được tháng VN-Index mất 20%.

Hiệu quả thực tế của việc thêm vàng vào danh mục sẽ được xét riêng ở bài về danh mục vàng và cổ phiếu. Bài chiến lược đầu tư phòng thủ bàn thêm về cách giữ phần an toàn. Bài học hàng hóa trên thị trường chứng khoán giới thiệu nhóm tài sản mà vàng thuộc về.

Nội dung để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư. Kết quả quá khứ không bảo đảm kết quả tương lai.