Rủi ro thị trường là gì

Rủi ro thị trường là gì? Đó là khả năng danh mục bị lỗ vì giá của cả thị trường giảm, bất kể doanh nghiệp mình sở hữu làm ăn ra sao. Loại rủi ro này không loại bỏ được bằng cách chọn thêm cổ phiếu cùng thị trường.

Rủi ro thị trường là gì

Giá một cổ phiếu chịu hai nhóm tác động. Nhóm thứ nhất là yếu tố riêng của doanh nghiệp, như lợi nhuận, quản trị hay tin xấu. Nhóm thứ hai là yếu tố chung của thị trường, như lãi suất, tỷ giá, tăng trưởng kinh tế và tâm lý nhà đầu tư. Rủi ro thị trường đến từ nhóm thứ hai.

Chuyên gia còn gọi nó là rủi ro hệ thống. Lý do là nó tác động lên hệ thống chứ không riêng một doanh nghiệp. Khi thị trường giảm mạnh, cổ phiếu tốt cũng bị bán theo.

Đa dạng hoá giúp giảm rủi ro riêng của từng doanh nghiệp. Nó không xoá được rủi ro thị trường, vì mọi cổ phiếu trong thị trường đó cùng chịu. Muốn giảm rủi ro này phải dùng cách khác như phân bổ sang tài sản khác, giảm tỷ trọng cổ phiếu hoặc phòng ngừa bằng phái sinh.

Đo rủi ro thị trường

Hai thước đo thông dụng là độ biến động và mức sụt giảm từ đỉnh. Độ biến động cho biết giá dao động mạnh bao nhiêu. Mức sụt giảm từ đỉnh cho biết nhà đầu tư có thể chịu lỗ sâu thế nào trong thực tế:

Mức sụt giảm tối đa là mức sụt giảm lớn nhất trong một giai đoạn. Nó cho thấy kịch bản xấu nhất đã từng xảy ra, dù không có nghĩa tương lai không thể tệ hơn.

Hệ số beta là thước đo khác. Beta cho biết cổ phiếu nhạy với thị trường chung ra sao so với VN-Index.

Ví dụ rủi ro thị trường VN-Index

Dữ liệu VN-Index đến phiên 27/10/2026, tính từ năm 2016. Bảng dưới liệt kê mức sụt giảm tối đa trong năm của các năm có đợt giảm sâu.

Xét cả giai đoạn từ 2016, đợt giảm sâu nhất kéo dài hai năm. Chỉ số đi từ đỉnh 1.204,33 điểm ngày 09/04/2018 xuống đáy 659,21 điểm ngày 24/03/2020, tức giảm 45,3%.

Hiện tại VN-Index đóng cửa ở 1.761,87 điểm. Đỉnh gần nhất là 1.927,94 điểm ngày 18/05/2026, nên mức sụt giảm hiện tại là 8,6%. Độ biến động quy năm của chỉ số trong 250 phiên gần nhất là 19,7%.

Rủi ro thị trường thể hiện rõ nhất vào ngày 03/04/2025. VN-Index giảm 6,68%, phiên giảm mạnh nhất trong dữ liệu từ 2016. Cùng ngày, các cổ phiếu HPG, FPT, VHM, SAB và VNM giảm lần lượt khoảng 6,96%, 6,97%, 6,97%, 7,02% và 6,61%. Năm doanh nghiệp khác ngành, khác hoạt động, nhưng cùng giảm gần bằng nhau.

Năm 2022 cho thấy mức giảm tuỳ mã. Trong năm đó, tính theo đỉnh và đáy riêng từng mã, HPG giảm 68,7%, VHM giảm 47,7%, FPT giảm 30,8% và SAB giảm 13,2%. Rủi ro thị trường kéo tất cả xuống, nhưng mức sâu phụ thuộc đặc điểm từng doanh nghiệp.

Đọc rủi ro thị trường thế nào

Mức sụt giảm lịch sử giúp trả lời một câu hỏi thực tế: nếu thị trường giảm 40%, bạn có chịu nổi không. Nếu danh mục 1 tỷ đồng chỉ gồm cổ phiếu, một đợt giảm như 2022 làm giá trị còn khoảng 600 triệu đồng. Cần xem lỗ đó có làm đổi kế hoạch tài chính của bạn không.

Rủi ro thị trường cũng đi cùng cơ hội. Thị trường giảm sâu rồi hồi phục là chuyện lặp lại, nhưng không ai biết trước đáy. Vì vậy nhiều người chọn chia vốn theo từng đợt thay vì mua một lần.

Giới hạn của ví dụ

Thứ nhất, dữ liệu chỉ từ năm 2016. Giai đoạn ngắn hơn một chu kỳ dài có thể bỏ sót đợt giảm sâu hơn.

Thứ hai, mức sụt giảm là con số quá khứ. Nó không dự báo mức sụt giảm tiếp theo.

Thứ ba, VN-Index là chỉ số có trọng số vốn hoá. Danh mục của bạn có thể giảm ít hơn hoặc nhiều hơn chỉ số tuỳ cơ cấu.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Bài hệ số beta giải thích cách đo độ nhạy của cổ phiếu với thị trường. Bài thị trường giảm mô tả pha thị trường đi xuống. Ví dụ trong bài chỉ để minh hoạ, không phải khuyến nghị đầu tư.