Thị trường giảm (bear market) là gì

Thị trường giảm (bear market) là gì? Đó là giai đoạn giá của cả thị trường hoặc một chỉ số giảm kéo dài, thường được xác nhận khi chỉ số giảm ít nhất 20% từ đỉnh gần nhất. Giai đoạn này đi cùng tâm lý bi quan và thanh khoản thay đổi mạnh.

Thị trường giảm là gì

Trước khi giảm, chỉ số có một điểm đỉnh gần nhất. Mức giảm được đo từ chính điểm đó.

Kết quả là số âm. Khi mức giảm chạm âm 20%, thị trường được xem là bước vào thị trường giảm. Mức giảm dưới 20% thường gọi là điều chỉnh. Thời gian giảm tính bằng số ngày lịch từ đỉnh đến đáy.

Các điểm đỉnh và đáy đều lấy theo giá đóng cửa. Giá trong phiên có thể cao hoặc thấp hơn nhưng không dùng ở đây.

VN-Index trước và sau khi giảm

Bảng dưới lấy giá đóng cửa VN-Index, dữ liệu đến 26/10/2026, đo từ đỉnh xuống đáy thấp nhất trước khi chỉ số vượt lại đỉnh. Ba chu kỳ giảm lớn như sau.

Lấy chu kỳ cuối làm ví dụ. VN-Index đóng cửa ở 1.528,57 điểm ngày 06/01/2022 và ở 911,90 điểm ngày 15/11/2022. Phép tính: 911,90 / 1.528,57 - 1 = -40,3%. Chu kỳ kéo dài 313 ngày lịch.

Trong chu kỳ này, nhịp hồi lớn nhất là từ 06/07/2022 đến 25/08/2022, khi VN-Index đi từ 1.149,61 lên 1.288,88 điểm, tức 12,1%. Nhịp hồi ấy chưa đủ 20% và chỉ số sau đó vẫn tạo đáy mới thấp hơn.

Chu kỳ 2007 đến 2009 cho thấy rõ hơn. Từ đáy 20/06/2008 ở 366,02 điểm, VN-Index hồi lên 561,85 điểm ngày 27/08/2008, tăng 53,5% trong 68 ngày. Sau đó chỉ số vẫn giảm tiếp xuống 235,50 điểm. Nhịp hồi này đủ 20%, nên quy tắc cơ học sẽ tách chu kỳ thành nhiều đoạn. Bài gộp thành một chu kỳ vì chỉ số chưa hề vượt lại đỉnh 1.170,67 điểm.

Bài liên quan

Giai đoạn ngược lại được giải thích ở bài xu hướng cổ phiếu. Cách chọn và quản trị cổ phiếu khi thị trường giảm có ở bài 6 tiêu chí chọn cổ phiếu trong bear market. Chỉ số dùng trong bài được giải thích ở bài VN-Index là gì. Nội dung trên chỉ để minh hoạ khái niệm, không phải khuyến nghị đầu tư.

Quay lại đỉnh cũ mất bao lâu

Bảng dưới cho biết ngày đầu tiên VN-Index đóng cửa cao hơn đỉnh trước, và mức hồi sau 12 tháng kể từ đáy.

Mức hồi sau 12 tháng tính từ ngày đáy: 494,60 điểm ngày 24/02/2010, 1.161,81 điểm ngày 24/03/2021 và 1.122,50 điểm ngày 15/11/2023. Chu kỳ sau đáy khác nhau rất xa. Có lần chỉ số quay lại đỉnh cũ sau 373 ngày kể từ đáy, có lần mất hơn chín năm.

Dấu hiệu và giới hạn

Giá nằm dưới các đường trung bình dài, đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước và đáy sau thấp hơn đáy trước là dấu hiệu quen thuộc. Cách vẽ xu hướng giảm có ở bài nhận diện xu hướng.

Thứ nhất, quy tắc 20% cũng chỉ xác nhận sau khi chỉ số đã rơi sâu. Khi đủ điều kiện thì phần lớn mức giảm đã xảy ra.

Thứ hai, ngưỡng 20% là quy ước. Cùng một chỉ số, hai người đặt ngưỡng khác nhau sẽ ra hai bộ chu kỳ khác nhau.

Thứ ba, chu kỳ 2007 đến 2009 và chu kỳ 2018 đến 2020 đều mất 715 ngày nhưng mức giảm lệch xa nhau. Thời gian và độ sâu là hai thứ riêng.

Thứ tư, dữ liệu trước năm 2009 thưa hơn, nên mốc ngày của chu kỳ 2007 đến 2009 cần đọc như số xấp xỉ.

Câu hỏi thường gặp