Phân tích cổ phiếu SED Quý 4/2026: Lãi tăng 131,5% nhưng biên lãi gộp chỉ còn 12,6%

Định giá cổ phiếu SED Quý 4/2026 phải đọc hai nửa của báo cáo quý III cùng lúc. Doanh thu thuần tăng 185,8% lên 763,5 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế tăng 131,5% lên 20,1 tỷ đồng, nhưng biên lãi gộp rơi từ 19,4% xuống 12,6%.

Giá đóng cửa phiên 26/10/2026 là 16.600 đồng, ứng với P/B 0,41 lần và thấp hơn giá trị sổ sách 58,7%. Mỗi phiên gần đây chỉ khớp trung bình 4.750 cổ phiếu, tức khoảng 75 triệu đồng.

Bài tách xem lợi nhuận tăng nhờ đâu và biên lãi gộp mất đi ở đâu. Phần sau đọc phải thu và dòng tiền, cổ đông và thanh khoản, so sánh với sáu công ty sách, định giá và đồ thị giá.

Mọi con số dưới đây tự tính từ báo cáo tài chính và dữ liệu giá, chốt tại phiên 26/10/2026.

Định giá cổ phiếu SED: quy mô

SED là công ty phát hành và kinh doanh sách giáo khoa, sách bổ trợ và thiết bị giáo dục, niêm yết trên HNX. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam nắm 46,8% vốn, theo báo chí. Vốn hoá theo giá 16.600 đồng là 153,9 tỷ đồng trên 9,27 triệu cổ phiếu.

Doanh nghiệp này sống theo mùa khai giảng. Quý II và quý III chiếm gần như toàn bộ doanh thu, còn quý I và quý IV chỉ từ vài chục đến hai trăm tỷ. Vì vậy mọi so sánh trong bài đều theo cùng quý của năm trước.

Quý III/2026, doanh thu thuần 763,5 tỷ đồng so với 267,2 tỷ cùng kỳ. Lãi gộp 96,5 tỷ, tăng 86%, thấp hơn nhiều so với tốc độ tăng doanh thu. Chín tháng, doanh thu thuần là 1.621 tỷ đồng, tăng 59,9%.

Lợi nhuận của SED đi ngang nhiều năm quanh 38 tỷ đồng, chạm đỉnh 61 tỷ năm 2024 rồi rơi còn 36 tỷ năm 2025. Chín tháng 2026 đạt 41 tỷ, bằng 114% cả năm 2025. Quý IV/2025 chỉ lãi 0,66 tỷ, nên quý IV năm nay cũng khó đóng góp nhiều.

Bài không tìm thấy kế hoạch lợi nhuận năm 2026 trong nguồn công khai, nên không tính tỷ lệ hoàn thành kế hoạch. Cổ tức bằng tiền năm 2025 là 15%, đã chi ngày 17/07/2026, thấp hơn mức 20% của năm 2024. Với giá 16.600 đồng, 1.500 đồng cổ tức tương đương lợi suất 9,0%.

Định giá cổ phiếu SED: mùa vụ

Doanh thu và lợi nhuận của SED tập trung vào hai quý khai giảng. Sáu trong bảy năm từ 2019 đến 2025, quý II và quý III chiếm 78% đến 86% doanh thu cả năm. Với lợi nhuận sau thuế, hai quý này chiếm 58% đến 93% trong sáu năm đó, và riêng năm 2025 là 93%.

Hai năm lệch mùa là 2021 và 2024. Năm 2021 quý IV chiếm tới 45% doanh thu và 43% lợi nhuận, nên quý II và III chỉ còn 49% và 48%. Năm 2024 doanh thu vẫn theo mùa, nhưng quý IV lãi 21,2 tỷ, bằng 35% lợi nhuận cả năm. Bài chưa có giải trình của công ty cho hai năm này.

Năm 2026 đi đúng chu kỳ. Quý II và III chiếm 97% doanh thu và 95% lợi nhuận chín tháng; quý I chỉ có 47,7 tỷ doanh thu và 2,0 tỷ lợi nhuận. Quý IV/2025 chỉ lãi 0,66 tỷ, so với 21,2 tỷ của quý IV/2024, nên quý IV là quý biến động nhất.

Mùa vụ làm ba điều trong bài đọc khác đi. Một là mọi so sánh phải theo cùng quý của năm trước, không so quý III với quý II hay quý I. Hai là P/E và ROE phải dùng bốn quý liên tiếp, không nhân một quý lên. Ba là dòng tiền và phải thu lệch theo mùa: nhập sách ở quý I và II làm dòng tiền âm, quý III mới thu về.

Quý IV quyết định lợi nhuận cả năm 2026. Lợi nhuận chín tháng là 41,3 tỷ. Nếu quý IV giống năm 2025, cả năm quanh 42 tỷ, tức EPS khoảng 4.530 đồng và P/E 3,7 lần. Nếu quý IV giống năm 2024, cả năm quanh 62 tỷ, tức EPS khoảng 6.740 đồng và P/E 2,5 lần.

Lợi nhuận quý III đến từ đâu

Lợi nhuận trước thuế quý III/2026 là 25,1 tỷ đồng, tăng 116% so với 11,6 tỷ cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế tăng 131,5% lên 20,1 tỷ, cao hơn quý II/2026 (19,2 tỷ) nhưng thấp hơn quý II/2025 (24,8 tỷ).

Cầu nối tách phần tăng 13,5 tỷ đồng thành các bước. Doanh thu thuần tăng thêm 496,4 tỷ, nhân với biên lãi gộp cũ 19,4%, đóng góp 96,4 tỷ. Biên lãi gộp giảm xuống 12,6% làm mất 51,8 tỷ.

Chi phí bán hàng và quản lý tăng từ 39,7 lên 68,7 tỷ, mất thêm 29,1 tỷ, nhưng tỷ lệ trên doanh thu lại giảm từ 14,9% xuống 9,0%. Chi phí tài chính tăng 2,4 tỷ, trong đó lãi vay quý III là 3,0 tỷ. Phần còn lại không đáng kể.

Doanh thu tăng gần gấp ba nên lợi nhuận mới tăng được dù biên mỏng đi. Phần doanh thu thêm đóng góp 96 tỷ, trong khi biên lãi gộp và chi phí lấy lại 81 tỷ.

Biên lãi gộp và sách giáo khoa mới

Sắp xếp theo quý, biên lãi gộp là 36,1%, 20,4%, 25,0%, 22,6%, 33,6%, 24,3%, 19,4%, 35,9%, 35,9%, 13,2% và 12,6% từ quý I/2024 tới quý III/2026. Hai quý mùa vụ gần nhất thấp hơn rõ rệt: quý II giảm từ 24,3% xuống 13,2%, quý III từ 19,4% xuống 12,6%.

Chín tháng, lãi gộp là 221,0 tỷ đồng so với 240,2 tỷ cùng kỳ, giảm 8,0% trong khi doanh thu tăng 59,9%. Biên lãi gộp chín tháng là 13,6% so với 23,7%.

Công ty không tách lãi gộp theo mảng trong dữ liệu bài dùng, nên bài chưa thể chỉ ra mảng nào làm biên giảm. Theo bản tóm tắt báo cáo bán niên trên báo chí tài chính, giải trình của công ty nêu giá vốn hàng tồn kho đầu kỳ tăng 31%.

Bối cảnh chính sách đáng ghi lại. Từ năm học 2026-2027, theo Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT ngày 26/12/2025, bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống" của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam được chọn dùng chung toàn quốc, và giá sách giáo khoa giảm bình quân 13,3%. Nghị định 271/2026/NĐ-CP ngày 03/07/2026 quy định miễn phí sách giáo khoa toàn quốc từ năm học 2029-2030.

Bài không có số liệu nối các quy định này với biên lãi gộp của SED, nên không khẳng định quan hệ nhân quả. Điều chắc chắn là doanh thu tăng gần gấp ba trong khi lãi gộp tăng chưa tới gấp đôi.