Xử phạt khi lợi dụng thông tin nội bộ: mức phạt và hình thức

Xử phạt khi lợi dụng thông tin nội bộ: mức phạt và hình thức

Xử phạt giao dịch nội bộ ở Việt Nam đi theo hai đường: phạt hành chính và truy cứu hình sự. Mức phạt hành chính có thể gấp 10 lần khoản thu trái pháp luật. Mức hình sự cao nhất là 07 năm tù với cá nhân. Bài viết tóm tắt từng mức và điều kiện áp dụng. Văn bản được rà đến ngày 02/10/2026.

Xử phạt giao dịch nội bộ hai đường

Hành vi bị xử lý được nêu tại khoản 2 Điều 12 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14. Đó là dùng thông tin nội bộ để mua bán, tiết lộ thông tin hoặc tư vấn người khác giao dịch dựa trên thông tin đó.

Đường thứ nhất là xử phạt hành chính theo Nghị định 156/2020/NĐ-CP. Nghị định đã được sửa bởi Nghị định 128/2021/NĐ-CP và Nghị định 306/2025/NĐ-CP. Bài này trích theo Văn bản hợp nhất 17/VBHN-BTC năm 2026 của Bộ Tài chính.

Đường thứ hai là truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 210 Bộ luật Hình sự. Bài này trích theo Văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH năm 2025. Đường hình sự áp dụng khi số tiền thu lợi hoặc thiệt hại đạt ngưỡng luật định.

Ngoài hành vi dùng thông tin nội bộ, người nội bộ còn có thể bị phạt vì sai thủ tục công bố giao dịch. Hai nhóm vi phạm này khác nhau về bản chất và mức phạt.

Xử phạt hành chính tin nội bộ

Khoản 1 Điều 35 Nghị định 156/2020/NĐ-CP quy định mức phạt chính. Tổ chức bị phạt 10 lần khoản thu trái pháp luật. Mức này không được thấp hơn mức phạt tối đa chung là 3 tỷ đồng.

Nếu không có khoản thu trái pháp luật, cơ quan xử phạt áp dụng mức tối đa chung. Mức tối đa chung là 3 tỷ đồng với tổ chức và 1,5 tỷ đồng với cá nhân (điểm b khoản 3 Điều 5).

Với cá nhân, điểm a khoản 3 Điều 5 giới hạn mức phạt tối đa là 05 lần khoản thu trái pháp luật. Điểm c cùng khoản quy định cá nhân bị phạt bằng 1/2 mức của tổ chức.

Ví dụ, một cá nhân thu lợi 2 tỷ đồng từ giao dịch dựa trên thông tin nội bộ. Mức phạt tối đa là 05 lần, tức 10 tỷ đồng. Người đó còn phải nộp lại 2 tỷ đồng đã thu.

Hình phạt bổ sung và buộc nộp lại

Khoản 2 Điều 35 có hai hình phạt bổ sung. Công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ vi phạm có thể bị đình chỉ hoạt động từ 01 đến 03 tháng. Người hành nghề chứng khoán vi phạm bị tước chứng chỉ hành nghề từ 18 đến 24 tháng.

Khoản 3 Điều 35 buộc người vi phạm nộp lại khoản thu trái pháp luật. Như vậy, tiền phạt và tiền nộp lại là hai khoản tách biệt.

Theo khoản 2 Điều 5, hành vi dùng thông tin nội bộ bị xử phạt về từng hành vi. Nhiều lần giao dịch có thể bị tính thành nhiều vi phạm riêng. Đây là cách xử lý nặng hơn so với áp tình tiết tăng nặng.

Xử phạt giao dịch nội bộ: thủ tục

Người nội bộ giao dịch hợp pháp nhưng sai thủ tục cũng bị phạt theo Điều 33 Nghị định 156/2020/NĐ-CP. Mức phạt tăng theo giá trị giao dịch. Bảng dưới trích ba nhóm hành vi thường gặp, mức áp dụng với tổ chức.

Với hai mức tính theo phần trăm, tiền phạt không vượt mức tối đa chung tại điểm b khoản 3 Điều 5. Ở mức từ 10 tỷ đồng, khoản 7 Điều 33 thêm hình phạt đình chỉ giao dịch. Giao dịch ngoài thời gian bị đình chỉ 06 đến 12 tháng. Không báo trước bị đình chỉ 18 đến 24 tháng. Cá nhân bị phạt bằng một nửa các mức trên.

Khi nào thành tội phạm

Điều 210 Bộ luật Hình sự có tên "Tội sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán". Khoản 1 áp dụng khi người phạm tội thu lợi bất chính từ 300 triệu đến dưới 1 tỷ đồng. Khoản này cũng áp dụng khi gây thiệt hại cho nhà đầu tư từ 500 triệu đến dưới 1,5 tỷ đồng. Hình phạt là phạt tiền từ 500 triệu đến 2 tỷ đồng, hoặc tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Khoản 2 áp dụng khi phạm tội có tổ chức hoặc thu lợi từ 1 tỷ đồng. Gây thiệt hại từ 1,5 tỷ đồng hay tái phạm nguy hiểm cũng thuộc khoản này. Hình phạt là phạt tiền từ 2 đến 5 tỷ đồng, hoặc tù từ 02 đến 07 năm.

Khoản 3 cho phép phạt bổ sung từ 50 đến 200 triệu đồng. Người phạm tội có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề từ 01 đến 05 năm. Pháp nhân thương mại bị phạt từ 1 đến 5 tỷ đồng, hoặc 5 đến 10 tỷ đồng ở khung nặng. Pháp nhân còn có thể bị cấm kinh doanh, cấm huy động vốn từ 01 đến 03 năm.

Bài học cho nhà đầu tư

Điều 210 mở đầu bằng cụm "người nào biết được thông tin". Vì vậy, người nhận tin qua trung gian vẫn có thể bị truy cứu. Tiết lộ hay tư vấn người khác mua bán dựa trên thông tin đó cũng là hành vi phạm tội.

Với nhà đầu tư cá nhân, cách tránh rủi ro đơn giản là không giao dịch dựa trên "tin riêng" chưa công bố. Chỉ dùng thông tin đã đăng trên trang của công ty, của sở và cổng của cơ quan quản lý. Bài đầu tư chứng khoán quốc tế lừa đảo mô tả cách kẻ gian dùng "tin nội bộ" làm mồi. Kiến thức nền có ở bài cấu trúc thị trường chứng khoán. Các mức phạt có thể thay đổi khi nghị định được sửa. Hãy đọc văn bản hợp nhất mới nhất trên cổng của Chính phủ.

Đầu tư trên nền thông tin công khai

Nội dung bài viết chỉ để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư hay tư vấn pháp lý.