Người có liên quan của người nội bộ: bao gồm những ai

Người có liên quan của người nội bộ: bao gồm những ai

Người liên quan người nội bộ là nhóm người thân và tổ chức gắn với lãnh đạo công ty, chịu nghĩa vụ công bố như chính người nội bộ. Nhiều nhà đầu tư bất ngờ khi thấy em rể hay mẹ vợ của một thành viên hội đồng quản trị phải báo cáo giao dịch. Bài viết liệt kê đủ các quan hệ được tính và nghĩa vụ đi kèm. Văn bản được rà đến ngày 02/10/2026.

Người liên quan theo luật

Định nghĩa gốc nằm ở khoản 46 Điều 4 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14. Khoản này liệt kê bảy nhóm quan hệ, đánh dấu từ điểm a đến điểm g.

Khái niệm người có liên quan rộng hơn chuyện người nội bộ. Nó dùng cả cho cổ đông lớn, chào mua công khai và giao dịch với bên liên quan. Bài này tập trung vào các quan hệ gắn với người nội bộ. Danh sách người nội bộ nằm ở khoản 45 cùng điều.

Điểm a coi doanh nghiệp và người nội bộ của nó là người có liên quan với nhau. Các điểm còn lại mở rộng sang gia đình, sở hữu, kiểm soát và đại diện.

21 quan hệ gia đình được tính

Điểm d khoản 46 liệt kê 21 quan hệ gia đình của một cá nhân. Có thể chia thành năm nhóm.

Nhóm cha mẹ có 8 quan hệ: bố đẻ, mẹ đẻ, bố nuôi, mẹ nuôi, bố chồng, mẹ chồng, bố vợ, mẹ vợ. Nhóm vợ chồng có 2 quan hệ. Nhóm con có 4 quan hệ: con đẻ, con nuôi, con dâu, con rể. Nhóm anh chị em ruột có 3 quan hệ. Nhóm anh chị em dâu, rể có 4 quan hệ: anh rể, em rể, chị dâu, em dâu.

Danh sách tại điểm d không nhắc ông bà, cháu hay cô, dì, chú, bác. Tuy vậy, người ngoài danh sách vẫn bị ràng buộc theo cách khác. Khoản 2 Điều 12 Luật Chứng khoán cấm mọi người dùng thông tin nội bộ để mua bán. Một người cháu nghe tin mật rồi giao dịch vẫn có thể vi phạm.

Quan hệ sở hữu, kiểm soát, đại diện

Ngoài gia đình, khoản 46 còn có bốn nhóm quan hệ tổ chức.

Điểm c đáng chú ý nhất. Một công ty do thành viên hội đồng quản trị kiểm soát là người có liên quan của người đó. Vì vậy, khi công ty riêng của lãnh đạo mua cổ phiếu, giao dịch cũng phải công bố.

Mở rộng qua Luật Doanh nghiệp

Điểm g khoản 46 dẫn sang Luật Doanh nghiệp. Tổ chức, cá nhân là người có liên quan theo luật đó cũng được tính.

Khoản 23 Điều 4 Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 có danh sách riêng. Bài này trích theo Văn bản hợp nhất 67/VBHN-VPQH năm 2025. Danh sách gồm công ty mẹ, công ty con và người quản lý của chúng. Danh sách còn có người có khả năng chi phối doanh nghiệp qua sở hữu hoặc quyết định.

Luật Doanh nghiệp cũng tính người thân của người quản lý, kiểm soát viên và cổ đông nắm cổ phần chi phối. Như vậy, khi đọc báo cáo giao dịch, bạn có thể gặp cả hai căn cứ.

Nghĩa vụ khi giao dịch

Điều 128 Luật Chứng khoán buộc người có liên quan của người nội bộ công bố trước và sau giao dịch. Phạm vi gồm cổ phiếu, quyền mua, trái phiếu chuyển đổi, chứng chỉ quỹ và chứng quyền có bảo đảm.

Thủ tục nằm ở Điều 33 Thông tư 96/2020/TT-BTC, trích theo Văn bản hợp nhất 10/VBHN-BTC năm 2026. Ngưỡng áp dụng là giá trị dự kiến từ 50 triệu đồng trong ngày. Mốc theo tháng là 200 triệu đồng, tính theo mệnh giá. Ngưỡng tính cả giao dịch ngoài sàn như cho, tặng, thừa kế.

Người có liên quan phải công bố tối thiểu 03 ngày làm việc trước ngày giao dịch. Họ báo cáo kết quả trong 05 ngày làm việc sau khi xong. Một người vợ bán cổ phiếu công ty chồng đang làm tổng giám đốc phải theo đúng quy trình này.

Trong một đợt đăng ký, người có liên quan không được vừa mua vừa bán (điểm d khoản 1 Điều 33). Nếu quan hệ chấm dứt sau khi đăng ký, người đó vẫn phải báo cáo kết quả đợt đã đăng ký (khoản 4). Ví dụ là trường hợp người nội bộ thôi chức giữa chừng.

Giao dịch với người liên quan

Quan hệ có liên quan còn quan trọng khi chính công ty giao dịch với lãnh đạo hoặc người thân của họ. Theo điểm i khoản 1 Điều 11 Thông tư 96/2020/TT-BTC, công ty phải công bố trong 24 giờ. Nội dung là quyết định thông qua hợp đồng, giao dịch giữa công ty với người nội bộ hoặc người có liên quan của họ.

Nghị định 155/2020/NĐ-CP, đã sửa bởi Nghị định 245/2025/NĐ-CP, đặt thêm giới hạn. Theo khoản 4 Điều 293, cho vay hay bảo lãnh cho lãnh đạo không phải cổ đông cần đại hội cổ đông chấp thuận. Quy định áp dụng cả với người có liên quan của họ. Giao dịch từ 35% tổng giá trị tài sản với lãnh đạo hoặc người có liên quan cũng cần đại hội chấp thuận. Giao dịch nhỏ hơn mức này do hội đồng quản trị chấp thuận (khoản 5).

Với cổ đông nhỏ, đây là phần nên đọc kỹ trong tài liệu họp. Giao dịch với bên liên quan là nơi lợi ích của cổ đông dễ bị ảnh hưởng. Kiến thức nền có ở bài công ty cổ phần là gì và cổ phiếu là gì. Quy định có thể được sửa đổi, hãy đọc văn bản hợp nhất mới nhất trên cổng của Chính phủ.

Theo dõi giao dịch người liên quan

Nội dung bài viết chỉ để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư hay tư vấn pháp lý.