Thanh toán cuối kỳ phái sinh là gì
Nội dung bài6 phần
Thanh toán cuối kỳ là gì? Đó là bước kết thúc của hợp đồng phái sinh khi đến hạn: mọi vị thế còn mở được chốt theo một giá thanh toán cuối cùng, và phần chênh lệch được trả bằng tiền. Với hợp đồng tương lai chỉ số VN30, không có gì được giao nhận, vì tài sản cơ sở là một chỉ số.
Điểm chính
- Hợp đồng VN30F ngừng giao dịch vào Thứ Năm thứ ba của tháng đáo hạn và thanh toán cuối cùng vào ngày làm việc liền sau.
- Giá thanh toán cuối cùng tính từ chỉ số VN30 của ngày giao dịch cuối cùng theo mẫu hợp đồng, không đơn giản là điểm đóng cửa.
- Vì lãi lỗ đã được thanh toán hằng ngày, ngày cuối chỉ chốt phần chênh lệch giữa giá thanh toán cuối cùng và giá thanh toán của ngày trước.
Thanh toán cuối kỳ là gì
Mỗi hợp đồng phái sinh có hai mốc cuối. Ngày giao dịch cuối cùng là ngày cuối cùng được mua bán hợp đồng. Ngày thanh toán cuối cùng là ngày hợp đồng được chốt và tất toán.
Theo mẫu hợp đồng đã công bố, ngày giao dịch cuối cùng của hợp đồng VN30F là Thứ Năm thứ ba của tháng đáo hạn. Nếu trùng ngày nghỉ, ngày đó lùi về ngày giao dịch liền trước. Ngày thanh toán cuối cùng là ngày làm việc liền sau ngày giao dịch cuối cùng.
Thanh toán bằng tiền nghĩa là hai bên trả cho nhau phần chênh lệch, không chuyển giao tài sản. Với phái sinh trên cổ phiếu hay hàng hoá có thể thanh toán bằng giao nhận vật chất. Hợp đồng chỉ số không giao nhận được, nên luôn thanh toán bằng tiền.
Công thức thanh toán cuối kỳ
Trong đó: G cuối là giá thanh toán cuối cùng, G hôm trước là giá thanh toán của ngày giao dịch liền trước, N là số hợp đồng. Công thức cho vị thế mua, vị thế bán đảo dấu.
Tổng lãi lỗ của cả vòng đời vị thế, kể cả phần đã thanh toán các ngày trước, bằng chênh lệch giữa giá thanh toán cuối cùng và giá vào lệnh:
Giá thanh toán cuối cùng do trung tâm bù trừ công bố, dựa trên chỉ số VN30 ở cuối ngày giao dịch cuối cùng. Theo mẫu hợp đồng, cách tính lấy trung bình các giá trị chỉ số trong khoảng thời gian cuối ngày sau khi loại các giá trị cao nhất và thấp nhất. Chi tiết như số phút và số giá trị bị loại nên đọc ở mẫu hợp đồng hiện hành.
Ví dụ hợp đồng VN30F tháng 10
Theo danh mục của VSDC có hiệu lực từ 18/09/2026, hợp đồng VN30F tháng 10/2026 có ngày giao dịch cuối cùng là 15/10/2026. Ngày thanh toán cuối cùng là 16/10/2026.
Kho dữ liệu của HODL.VN không có giá thanh toán cuối cùng. Ví dụ dùng điểm đóng cửa VN30 làm giá thay thế, nên số thật chỉ gần đúng. Dữ liệu đến phiên 27/10/2026.
Giả sử bạn mua 2 hợp đồng ở 1.900,0 điểm trước kỳ đáo hạn và giữ đến cuối. Giá thanh toán ngày 14/10/2026 thay bằng 1.852,44. Giá thanh toán cuối cùng thay bằng 1.843,71, đóng cửa ngày 15/10/2026.
Mốc | Công thức | Lãi lỗ |
|---|---|---|
Từ lúc vào lệnh đến 14/10/2026 | (1.852,44 − 1.900,0) × 100.000 × 2 | −9.512.000 đồng |
Ngày cuối, 15/10/2026 | (1.843,71 − 1.852,44) × 100.000 × 2 | −1.746.000 đồng |
Tổng | (1.843,71 − 1.900,0) × 100.000 × 2 | −11.258.000 đồng |
Hai cách cộng cho cùng kết quả: lãi lỗ cộng dồn theo ngày bằng lãi lỗ tính một lần từ giá vào đến giá cuối. Điểm khác chỉ là thời điểm tiền được trừ khỏi tài khoản.
Sau ngày thanh toán cuối cùng, vị thế biến mất khỏi tài khoản. Ký quỹ của vị thế đó được giải toả, trừ phần lãi lỗ đã chốt. Bạn không cần bán hợp đồng và không nhận cổ phiếu nào.
Cách đọc ngày cuối hợp đồng
Có hai cách kết thúc một vị thế: đóng trước hạn bằng lệnh ngược chiều, hoặc giữ đến thanh toán cuối kỳ. Cách đầu cho bạn chọn thời điểm và giá. Cách sau để giá thanh toán cuối cùng quyết định.
Người muốn giữ vị thế sau kỳ đáo hạn phải chuyển sang hợp đồng tháng sau trước ngày giao dịch cuối cùng. Việc này gọi là chuyển kỳ hạn, nằm ở bài đáo hạn hợp đồng.
Gần ngày đáo hạn, giá hợp đồng thường tiến sát chỉ số, vì cuối cùng hai giá phải bằng nhau. Khoảng chênh lệch còn lại là basis.
Giới hạn của ví dụ
Thứ nhất, giá thanh toán cuối cùng khác điểm đóng cửa. Dùng điểm đóng cửa như trong ví dụ chỉ để ước lượng, kết quả thật có thể lệch vài điểm.
Thứ hai, ngày giao dịch cuối cùng và ngày thanh toán cuối cùng có thể dời nếu rơi vào ngày nghỉ. Hãy xem lịch của sở và VSDC.
Thứ ba, quy định về giờ giao dịch cuối cùng, phương pháp tính giá và thời hạn chuyển tiền thuộc mẫu hợp đồng và quy chế bù trừ, có thể được sửa đổi. Cần đọc bản hiện hành.
Câu hỏi thường gặp
Thanh toán cuối kỳ có phải bán hợp đồng không?
Không. Hợp đồng tự chấm dứt khi đến hạn. Nhà đầu tư không cần làm lệnh, vị thế được chốt theo giá thanh toán cuối cùng.
Vì sao hợp đồng chỉ số không giao nhận cổ phiếu?
Chỉ số là con số tổng hợp từ rổ cổ phiếu, không có gì để giao. Nên phần chênh lệch được thanh toán bằng tiền.
Nếu quên đóng vị thế trước hạn thì sao?
Vị thế được thanh toán theo giá cuối cùng, có thể lãi hoặc lỗ. Nhưng bạn mất cơ hội chọn thời điểm thoát.
Học sâu: cách đọc mã VN30F
Học tiếp: hợp đồng tương lai cho điều khoản chung của hợp đồng. Ví dụ trong bài chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.
Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 27/10/2026
Ứng dụng HODL
Tải app HODL
Bảng giá, cảnh báo giá và bài phân tích ngay trên điện thoại.
