Cổ tức bằng cổ phiếu là gì

Cổ tức bằng cổ phiếu là gì? Đó là hình thức doanh nghiệp trả cổ tức cho cổ đông bằng cổ phiếu mới phát hành, lấy từ lợi nhuận giữ lại, thay cho tiền mặt.

Cổ tức bằng cổ phiếu là gì

Cổ đông nhận thêm cổ phiếu theo tỷ lệ thực hiện, ví dụ 5:1 là cứ 5 cổ phiếu cũ được 1 cổ phiếu mới, tương đương 20%. Vốn điều lệ và số cổ phiếu tăng, nhưng vốn chủ sở hữu không đổi. Chỉ phần lợi nhuận giữ lại chuyển thành vốn góp.

Trong đó: k là tỷ lệ cổ tức bằng cổ phiếu, tính bằng số thập phân. Tỷ lệ 20% có k = 0,2. Tỷ lệ thực hiện 5:1 cho cùng kết quả vì 1 chia 5 bằng 0,2. Cổ phiếu lẻ thường bị làm tròn xuống và phần lẻ không được nhận.

Sau ngày giao dịch không hưởng quyền, giá tham chiếu được điều chỉnh:

Trong đó: P tc là giá tham chiếu ngày giao dịch không hưởng quyền, P trước là giá đóng cửa phiên liền trước. Vì số cổ phiếu tăng 1 + k lần nên giá chia cho đúng hệ số đó. EPS và giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu giảm tương ứng, còn tổng giá trị phần sở hữu không tự tăng.

MSB qua nhiều kỳ

Cổ phiếu MSB có ngày giao dịch không hưởng quyền 08/09/2025, trả cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 20%, tức 5:1. Báo cáo hợp nhất gần nhất trước ngày đó là Q2/2025. Đến Q4/2025, vốn góp ghi nhận 31.200 tỷ đồng, tăng 20% từ 26.000 tỷ đồng.

Số cổ phiếu tăng 520 triệu, đúng 2.600 triệu chia 5. Lợi nhuận giữ lại cuối Q2/2025 là 8.892,7 tỷ đồng, lớn hơn 5.200 tỷ đồng cần chuyển sang vốn góp. Một cổ đông giữ 1.000 cổ phiếu nhận thêm 200 cổ phiếu và có 1.200 cổ phiếu, tỷ lệ sở hữu trong công ty không đổi.

Cả EPS và giá trị sổ sách giảm đúng 1/1,2, tức 16,7%. Đó là hiệu ứng chia lại phần bánh thành nhiều miếng hơn chứ không phải doanh nghiệp xấu đi.

Đọc xu hướng

Doanh nghiệp chọn hình thức này khi muốn giữ tiền để cho vay hoặc đầu tư, trong khi vẫn đáp ứng kỳ vọng chia cổ tức. Ngân hàng dùng nhiều vì vốn điều lệ là nền cho quy mô tín dụng, nên việc tăng vốn bằng lợi nhuận giữ lại có giá trị thực.

Khi so sánh EPS hay giá nhiều năm, cần dùng số đã điều chỉnh theo cổ tức bằng cổ phiếu. Nếu để EPS cũ cạnh EPS mới, tăng trưởng bị đọc sai. Với MSB, lợi nhuận bốn quý không đổi mà EPS vẫn chênh 16,7% giữa hai cách chia.

Giá trị thật đến từ khả năng sinh lời trên số vốn tăng thêm. Nếu ROE sau đó giữ ổn định, lợi nhuận tuyệt đối tăng theo vốn, cổ đông hưởng lợi gián tiếp. Cổ tức bằng cổ phiếu không tự làm ROE tăng.

Khi nào cần dè chừng

Thứ nhất, nhận thêm cổ phiếu không phải thu nhập thêm. Giá chia lại bằng đúng hệ số, giá trị tổng phần sở hữu giữ nguyên tại thời điểm điều chỉnh.

Thứ hai, thị trường đôi khi phản ứng tích cực với tin chia cổ tức cổ phiếu, nhưng đó là tâm lý chứ không phải giá trị tạo ra. Phản ứng này có thể biến mất nhanh.

Thứ ba, cổ tức bằng cổ phiếu khác cổ phiếu thưởng ở nguồn gốc và tên gọi theo phương án phát hành. Tác động lên số cổ phiếu và giá tương tự nhau, nên cần đọc thông báo để biết đúng loại.

Thứ tư, chính sách thuế với cổ tức bằng cổ phiếu có thể khác cổ tức bằng tiền và thay đổi theo thời gian. Cần kiểm tra quy định hiện hành khi nhận hoặc bán.

Hỏi đáp cổ tức bằng cổ phiếu

Cổ tức bằng cổ phiếu 20% có nghĩa giá giảm 20%?

Không. Giá tham chiếu chia cho 1,2, giảm khoảng 16,7%. Tỷ lệ 20% là phần cổ phiếu tăng thêm, không phải phần giá giảm.

Cổ tức bằng cổ phiếu khác chia tách cổ phiếu ở đâu?

Cổ tức bằng cổ phiếu dùng lợi nhuận giữ lại nên vốn điều lệ tăng, mệnh giá vẫn 10.000 đồng. Chia tách chia nhỏ mệnh giá, vốn điều lệ giữ nguyên.

Có phải nhận cổ phiếu ngay vào ngày giao dịch không hưởng quyền?

Không. Cổ phiếu mới về tài khoản sau khi hoàn tất thủ tục phát hành và niêm yết bổ sung, thường mất một thời gian sau ngày đăng ký cuối cùng.

Cổ tức bằng cổ phiếu có làm EPS giảm không?

Có, trên giấy. Với tỷ lệ 20%, EPS và giá trị sổ sách giảm đúng 1/1,2, tức 16,7%, vì cùng khoản lợi nhuận chia cho nhiều cổ phiếu hơn. Doanh nghiệp không vì thế mà xấu đi.

Nhận thêm cổ phiếu có phải thu nhập thêm không?

Không. Giá chia lại bằng đúng hệ số, giá trị tổng phần sở hữu giữ nguyên tại thời điểm điều chỉnh và tỷ lệ sở hữu trong công ty không đổi.

Bài liên quan

Hai hình thức chia và cách tính nằm ở cách tính cổ tức tiền mặt và cổ phiếu, khái niệm chung ở cổ tức là gì. Các mốc ngày trong thông báo giải thích tại đọc hiểu thông báo chi trả cổ tức. Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.