Giao dịch nội bộ là gì và ai bị cấm dùng thông tin nội bộ

Giao dịch nội bộ là gì và ai bị cấm dùng thông tin nội bộ

Giao dịch nội bộ là gì, và khi nào nó trở thành hành vi bị cấm? Cụm từ này được dùng theo hai nghĩa khác hẳn nhau. Một nghĩa là giao dịch hợp pháp của lãnh đạo công ty, có công bố trước. Nghĩa còn lại là mua bán dựa trên thông tin chưa công bố, bị pháp luật nghiêm cấm. Văn bản được rà đến ngày 02/10/2026.

Giao dịch nội bộ là gì: hai nghĩa

Nghĩa thứ nhất là giao dịch của người nội bộ. Chủ tịch, tổng giám đốc hay kế toán trưởng vẫn được mua, bán cổ phiếu công ty mình. Điều kiện là họ phải công bố trước và sau giao dịch. Căn cứ là Điều 128 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 và Điều 33 Thông tư 96/2020/TT-BTC.

Nghĩa thứ hai là giao dịch nội gián. Đây là việc dùng thông tin nội bộ chưa công bố để mua bán chứng khoán. Khoản 2 Điều 12 Luật Chứng khoán xếp hành vi này vào nhóm bị nghiêm cấm.

Hai nghĩa này khác nhau ở chỗ dùng thông tin gì, không ở chỗ ai giao dịch. Người nội bộ giao dịch đúng thủ tục là hợp pháp. Người ngoài công ty dùng thông tin mật vẫn vi phạm.

Thông tin nội bộ gồm những gì

Khoản 44 Điều 4 Luật Chứng khoán định nghĩa thông tin nội bộ qua ba dấu hiệu. Thứ nhất, thông tin liên quan đến công ty đại chúng, tổ chức niêm yết hay quỹ đại chúng. Thứ hai, thông tin chưa được công bố. Thứ ba, nếu được công bố, thông tin có thể ảnh hưởng lớn đến giá chứng khoán.

Cả ba dấu hiệu phải cùng có. Một tin đã đăng trên trang của sở không còn là thông tin nội bộ. Một tin chưa công bố nhưng không tác động đến giá cũng không thuộc nhóm này.

Vậy khi nào thông tin hết là thông tin nội bộ? Theo khoản 5 Điều 3 Thông tư 96/2020/TT-BTC, ngày công bố là ngày thông tin xuất hiện trên một kênh công bố chính thức. Trước thời điểm đó, người biết tin vẫn đang nắm thông tin nội bộ. Vì vậy, giao dịch ngay trước giờ công bố là vùng rủi ro cao nhất.

Trong thực tế, thông tin nội bộ thường là kết quả kinh doanh trước ngày công bố. Kế hoạch sáp nhập, phát hành thêm hay mức cổ tức chưa thông qua cũng có thể là thông tin nội bộ. Các sự kiện này đều thuộc danh sách công bố bất thường của thông tư.

Ai bị cấm dùng thông tin nội bộ

Khoản 2 Điều 12 không giới hạn chủ thể. Luật cấm mọi người thực hiện ba nhóm hành vi.

Điều 210 Bộ luật Hình sự cũng mở đầu bằng cụm "người nào biết được thông tin". Nghĩa là người nhận tin gián tiếp, như họ hàng hay đối tác, vẫn có thể là chủ thể vi phạm. Điều luật này mô tả thông tin bằng đúng ba dấu hiệu như Luật Chứng khoán. Đó là liên quan công ty đại chúng, chưa công bố và có thể ảnh hưởng lớn đến giá.

Với người trong công ty, Nghị định 155/2020/NĐ-CP có thêm ràng buộc. Theo khoản 5 Điều 291, người quản lý không được dùng hay tiết lộ thông tin nội bộ để giao dịch. Quy định này áp dụng cả với người có liên quan của họ. Khoản 2 cùng điều yêu cầu họ chỉ dùng thông tin từ chức vụ vì lợi ích công ty.

Giao dịch nội bộ là gì: góc quản lý

Cơ quan quản lý xử lý giao dịch nội bộ theo hai hướng. Hướng thứ nhất là kiểm tra thủ tục công bố của người nội bộ. Hướng thứ hai là truy tìm giao dịch nội gián.

Người nội bộ và người có liên quan phải báo cáo trước khi giao dịch tối thiểu 03 ngày làm việc. Nghĩa vụ áp dụng khi giá trị dự kiến từ 50 triệu đồng trong ngày. Mốc theo tháng là 200 triệu đồng, tính theo mệnh giá. Họ chỉ được giao dịch trong khối lượng và thời gian sở giao dịch đã công bố. Trình tự chi tiết nằm trong bài riêng về công bố giao dịch nội bộ của cùng loạt.

Giao dịch nội gián bị xử phạt hành chính theo Điều 35 Nghị định 156/2020/NĐ-CP. Mức tối đa là 10 lần khoản thu trái pháp luật với tổ chức và 05 lần với cá nhân. Khi đủ yếu tố cấu thành, người vi phạm bị truy cứu theo Điều 210 Bộ luật Hình sự. Mức phạt chi tiết được phân tích trong bài riêng về xử phạt giao dịch nội bộ.

Nhà đầu tư cá nhân nên làm gì

Rủi ro lớn với nhà đầu tư cá nhân là nhận "tin mật" qua nhóm chat. Nếu tin đó đúng là thông tin nội bộ, việc mua bán theo nó có thể vi phạm khoản 2 Điều 12. Việc chuyển tiếp tin cho người khác cũng có thể là hành vi tiết lộ.

Cách an toàn là chỉ dựa vào thông tin đã công bố trên các kênh chính thức. Đó là trang của công ty, của sở và cổng của cơ quan quản lý. Khi nghe một tin đồn lớn, hãy chờ công ty xác nhận hoặc đính chính. Theo điểm q khoản 1 Điều 11 Thông tư 96/2020/TT-BTC, công ty phải xác nhận trong 24 giờ.

Theo dõi giao dịch đã công bố của người nội bộ là việc hợp pháp và hữu ích. Báo cáo kết quả giao dịch cho thấy lãnh đạo đang mua hay bán cổ phiếu công ty. Kiến thức nền có ở bài cấu trúc thị trường chứng khoán. Bài đầu tư chứng khoán quốc tế lừa đảo mô tả các chiêu dụ nhà đầu tư bằng "tin riêng". Các quy định trên có thể được sửa đổi. Hãy đọc văn bản hợp nhất mới nhất trên cổng của Chính phủ.

Giao dịch trên thông tin công khai

Nội dung bài viết chỉ để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư hay tư vấn pháp lý.