Lãi suất coupon của trái phiếu là gì

Coupon trái phiếu là gì? Hãy hình dung bạn cầm một trái phiếu mệnh giá 100.000 đồng, ghi lãi suất 7% một năm và trả lãi mỗi 6 tháng. Cứ đến kỳ, bạn nhận đúng 3.500 đồng, dù giá trái phiếu trên thị trường lên hay xuống. Khoản lãi định kỳ đó là coupon: tổ chức phát hành trả cho người nắm giữ, tính bằng lãi suất coupon nhân mệnh giá trái phiếu.

Coupon trái phiếu là gì: công thức

Lãi suất coupon được ghi trong điều khoản trái phiếu, thường ở dạng phần trăm một năm. Tiền lãi từng kỳ bằng mệnh giá nhân lãi suất, chia cho số kỳ trả trong năm.

Để so coupon với giá phải bỏ ra mua, người ta dùng lợi suất coupon hiện hành.

Trong đó: giá mua là giá thị trường, có thể cao hoặc thấp hơn mệnh giá.

Coupon cố định qua các kỳ

Với coupon cố định, dòng tiền mỗi kỳ không đổi từ kỳ đầu đến kỳ cuối, và gốc chỉ được trả ở kỳ cuối.

Trái phiếu trong ví dụ là giả định, không phải trái phiếu của tổ chức nào. Dữ liệu trái phiếu cụ thể không nằm trong kho dữ liệu nên ví dụ chỉ dùng số minh hoạ.

Trái phiếu có mệnh giá 100.000 đồng, lãi suất coupon cố định 7% một năm, trả lãi mỗi 6 tháng, kỳ hạn 3 năm.

Người mua giữ đến đáo hạn nhận 3.500 đồng vào cuối mỗi kỳ 6 tháng, và nhận thêm 100.000 đồng gốc ở kỳ cuối. Trái phiếu có thể đổi chủ giữa chừng, khi đó tiền lãi chia theo số ngày mỗi bên nắm giữ.

Giá mua khác mệnh giá thì lợi suất coupon hiện hành đổi theo, dù tiền coupon vẫn 7.000 đồng một năm.

Bài liên quan

Học sâu: Coupon trái phiếu: lãi suất cố định hay thả nổi và ảnh hưởng lên giá

Kiến thức nền về trái phiếu nằm trong bài học trái phiếu (bond) là gì. Cách chia kỳ trả lãi xem ở kỳ tính lãi trái phiếu, còn phần lãi chưa trả khi mua bán giữa kỳ có trong bài học lãi tích luỹ trái phiếu.

Coupon thả nổi và không coupon

Coupon không phải lúc nào cũng đứng yên. Ở loại thả nổi, mỗi kỳ có thể là một con số khác.

Coupon thả nổi gồm hai phần: một lãi suất tham chiếu cộng một biên độ cố định. Lãi suất tham chiếu thường là lãi suất tiền gửi kỳ hạn dài của ngân hàng, và được cập nhật theo kỳ.

Với trái phiếu giả định trên, đặt tham chiếu 5,5% cộng biên độ 1,5% thì coupon là 7% và tiền lãi mỗi kỳ vẫn là 3.500 đồng. Nếu lãi suất tham chiếu ở kỳ sau tăng lên 6,5%, coupon thành 8% và tiền lãi kỳ đó là 4.000 đồng.

Trái phiếu không trả coupon bán với giá thấp hơn mệnh giá và trả đủ mệnh giá khi đáo hạn. Nếu cần lợi suất 7% một năm cho kỳ hạn 3 năm, giá hợp lý là 100.000 chia 1,07 mũ 3, xấp xỉ 81.630 đồng. Phần chênh giữa giá mua và mệnh giá chính là lãi.

Đọc coupon trái phiếu là gì

Coupon cao không đồng nghĩa trái phiếu tốt hơn. Doanh nghiệp rủi ro cao thường phải trả coupon cao để thu hút người mua. Coupon 7% của một doanh nghiệp yếu chưa chắc hơn coupon 5% của tổ chức có độ tin cậy cao, vì nhà đầu tư còn phải tính khả năng được trả đủ.

Coupon cố định cho dòng tiền biết trước. Lãi suất thị trường tăng sau khi mua thì trái phiếu coupon cố định kém hấp dẫn hơn, và giá trên thị trường thứ cấp giảm. Coupon thả nổi giảm bớt rủi ro này nhưng dòng tiền không đoán trước được.

Coupon chỉ là một nửa bức tranh. Lợi suất đáo hạn mới tính cả giá mua, thời gian còn lại và việc nhận gốc ở cuối kỳ.

Giới hạn của coupon

Thứ nhất, coupon tính trên mệnh giá, không tính trên số tiền bạn bỏ ra. Mua giá cao hơn mệnh giá thì lợi suất thực thấp hơn coupon.

Thứ hai, coupon được trả khi tổ chức phát hành còn khả năng thanh toán. Coupon cao không bảo đảm được trả đúng hạn.

Thứ ba, ví dụ không tính thuế và phí giao dịch, vốn làm lãi thực nhận thấp hơn. Thuế thu nhập từ lãi trái phiếu tuỳ loại trái phiếu và đối tượng, cần tra quy định hiện hành.

Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi thường gặp