Điều kiện niêm yết trên HOSE: vốn, lợi nhuận, thâm niên

Điều kiện niêm yết trên HOSE: vốn, lợi nhuận, thâm niên

Điều kiện niêm yết HOSE là bộ tiêu chí công ty cổ phần phải đạt trước khi lên sàn này. HOSE là Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh. Bài viết đi qua từng nhóm: vốn, lợi nhuận, cơ cấu cổ đông, thời gian trên UPCoM và cam kết nắm giữ. Văn bản được rà đến ngày 02/10/2026.

Căn cứ pháp lý niêm yết HOSE

Khoản 4 Điều 48 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 giao Chính phủ quy định điều kiện niêm yết. Chính phủ thực hiện việc này tại Điều 109 Nghị định 155/2020/NĐ-CP. Khoản 36 Điều 1 Nghị định 245/2025/NĐ-CP ngày 11/9/2025 đã sửa một số điểm của điều này.

Ở cấp sở, HOSE áp dụng quy chế niêm yết kèm Quyết định 22/QĐ-HĐTV. Quyết định này ký ngày 16/03/2026. Khoản 1 Điều 4 quy chế không đặt thêm ngưỡng riêng. Quy chế dẫn thẳng về Điều 109 nghị định đã sửa.

Bảng tóm tắt bốn ngưỡng định lượng:

Vốn điều lệ và giá trị vốn hóa

Theo điểm a khoản 1 Điều 109, tổ chức đăng ký phải là công ty cổ phần có vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên. Con số này căn cứ trên báo cáo tài chính gần nhất được kiểm toán.

Cùng lúc, giá trị vốn hóa phải đạt tối thiểu 30 tỷ đồng. Nghị định cho ba cách xác định giá để tính vốn hóa. Cách thứ nhất là bình quân gia quyền giá thanh toán trong đợt chào bán ra công chúng gần nhất. Cách thứ hai là giá tham chiếu trung bình 30 phiên gần nhất trên UPCoM trước khi nộp hồ sơ. Cách thứ ba áp dụng cho doanh nghiệp cổ phần hóa, dùng giá thanh toán bình quân trong đợt bán cổ phần lần đầu.

Vì vậy, một công ty có vốn điều lệ 30 tỷ đồng nhưng giá trên UPCoM thấp hơn mệnh giá sẽ không đạt ngưỡng vốn hóa. Hai điều kiện phải đạt đồng thời.

Điều kiện niêm yết HOSE: lợi nhuận

Điểm c khoản 1 Điều 109, bản đã sửa bởi Nghị định 245/2025/NĐ-CP, đặt ba yêu cầu về kết quả kinh doanh. ROE năm liền trước năm đăng ký tối thiểu là 5%. Hoạt động kinh doanh của 02 năm liền trước phải có lãi. Công ty không có lỗ lũy kế theo báo cáo tài chính năm gần nhất được kiểm toán.

Nếu nộp hồ sơ sau kỳ bán niên, căn cứ là báo cáo tài chính bán niên được soát xét hoặc kiểm toán. Bản sửa năm 2025 đã bỏ yêu cầu "không có nợ phải trả quá hạn trên 01 năm" khỏi điểm c. Bản gốc năm 2020 có yêu cầu này.

Cách tính ROE nằm ở khoản 3 Điều 107 Nghị định 155/2020/NĐ-CP. ROE bằng lợi nhuận sau thuế chia vốn chủ sở hữu bình quân trong năm. Vốn chủ sở hữu bình quân là trung bình của đầu kỳ và cuối kỳ. Với công ty mẹ, lợi nhuận là phần của cổ đông công ty mẹ. Vốn chủ sở hữu loại trừ lợi ích cổ đông không kiểm soát.

Ví dụ giả định: một công ty lãi 12 tỷ đồng trong năm. Vốn chủ sở hữu đầu năm 200 tỷ đồng, cuối năm 240 tỷ đồng. Vốn chủ sở hữu bình quân là 220 tỷ đồng. ROE khoảng 5,45%, vượt ngưỡng 5%. Các chỉ tiêu này đọc trên báo cáo tài chính, xem thêm bài cấu trúc báo cáo tài chính.

Cơ cấu cổ đông, thời gian UPCoM

Điểm d khoản 1 Điều 109 yêu cầu cổ phiếu được phân tán đủ rộng. Tối thiểu 15% cổ phiếu có quyền biểu quyết phải do ít nhất 100 cổ đông không phải cổ đông lớn nắm giữ. Nếu vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng trở lên, tỷ lệ tối thiểu là 10%. Doanh nghiệp cổ phần hóa được miễn điều kiện này. Cổ đông lớn là người sở hữu từ 5% cổ phiếu có quyền biểu quyết (khoản 18 Điều 4 Luật Chứng khoán).

Điểm b đặt điều kiện về thâm niên. Đại hội đồng cổ đông phải thông qua việc niêm yết. Công ty phải đã giao dịch trên UPCoM tối thiểu 02 năm. Hai trường hợp được miễn là công ty đã chào bán cổ phiếu ra công chúng và doanh nghiệp cổ phần hóa.

Quy định này khớp với điểm d khoản 1 Điều 34 Luật Chứng khoán. Công ty đại chúng chỉ có quyền nộp hồ sơ niêm yết sau 02 năm kể từ ngày giao dịch đầu tiên trên UPCoM.

Cam kết nắm giữ và điều kiện khác

Điểm đ khoản 1 Điều 109 buộc người nội bộ cam kết giữ cổ phiếu sau khi lên sàn. Nhóm này gồm thành viên hội đồng quản trị, ban kiểm soát, tổng giám đốc, phó tổng giám đốc, kế toán trưởng, giám đốc tài chính. Cổ đông lớn là người có liên quan của họ cũng phải cam kết.

Mốc tính là ngày đầu lên sàn, tức ngày giao dịch đầu tiên. Họ phải giữ 100% số cổ phiếu sở hữu trong 06 tháng kể từ mốc này. Trong 06 tháng tiếp theo, họ phải giữ 50% số cổ phiếu này. Sau 12 tháng, cam kết hết hiệu lực. Cổ phiếu thuộc sở hữu nhà nước do các cá nhân này đại diện không tính vào cam kết.

Hai điều kiện còn lại mang tính tuân thủ. Theo điểm e, công ty và người đại diện theo pháp luật không bị xử lý trong 02 năm gần nhất. Đó là xử lý về hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 12 Luật Chứng khoán. Theo điểm g, hồ sơ phải có công ty chứng khoán tư vấn, trừ khi tổ chức đăng ký là công ty chứng khoán.

Điều kiện niêm yết HOSE và HNX

Về ngưỡng đầu vào, câu trả lời là không. Cùng một quy chế áp dụng cho cả HOSE và HNX, và cả hai dẫn về Điều 109. Khoản 2 Điều 109 sau khi sửa cho phép sở phân loại, sắp xếp cổ phiếu niêm yết theo tiêu chí trong quy chế. Tiêu chí có thể gồm vốn điều lệ, vốn hóa, thời gian hoạt động, tài chính, cơ cấu cổ đông, quản trị công ty.

Khác biệt nằm ở quy tắc giao dịch sau khi lên sàn. Theo Phụ lục II quy chế, biên độ dao động giá cổ phiếu trên HOSE là ±7% so với giá tham chiếu. Biên độ trên HNX là ±10%. Bài cấu trúc thị trường chứng khoán giải thích vai trò từng sở.

Nghị định và quy chế có thể tiếp tục được sửa đổi. Khi tra cứu, hãy đọc văn bản hợp nhất mới nhất trên cổng văn bản của Chính phủ và trang hsx.vn.

Theo dõi cổ phiếu mới niêm yết

Nội dung bài viết chỉ để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư hay tư vấn pháp lý.