Chỉ số sợ hãi và tham lam là gì

Chỉ số sợ hãi và tham lam là gì? Đó là thang điểm từ 0 đến 100 gom nhiều chỉ báo thành một con số đo tâm lý nhà đầu tư. Điểm thấp nghĩa là nỗi sợ chiếm ưu thế, điểm cao nghĩa là lòng tham chiếm ưu thế.

Chỉ số sợ hãi và tham lam là gì

Ý tưởng bắt nguồn từ quan sát rằng giá thị trường chịu ảnh hưởng của cảm xúc đám đông. Khi sợ hãi, nhiều người cùng bán và đẩy giá xuống quá mức. Khi tham lam, nhiều người cùng mua và đẩy giá lên quá mức. Chỉ số cố gắng đo mức độ nghiêng của đám đông.

Chỉ số nổi tiếng nhất là của CNN cho thị trường Mỹ. Nó dùng bảy chỉ báo. Đó là đà giá, sức mạnh giá, độ rộng, tỷ lệ quyền chọn bán trên quyền chọn mua, nhu cầu trái phiếu rủi ro cao, biến động và nhu cầu tài sản trú ẩn. Mỗi chỉ báo được quy về thang 0 đến 100 rồi lấy trung bình. Thị trường tiền mã hóa cũng có chỉ số riêng cùng tên.

Cách dựng chỉ số sợ hãi tham lam

Thị trường Việt Nam không có chỉ số chính thức. Bài này dựng một chỉ số thử từ ba thành phần tính được từ dữ liệu giá:

• Đà giá: VN-Index so với trung bình 125 phiên của chính nó.
• Độ rộng: tỷ lệ cổ phiếu HOSE đóng cửa trên đường trung bình 50 phiên.
• Biến động: độ lệch chuẩn lợi suất ngày của VN-Index trong 20 phiên, quy ra năm. Biến động thấp tính là tham lam.

Mỗi thành phần được xếp hạng trong 250 phiên gần nhất. Điểm thành phần là vị trí phần trăm của giá trị hôm nay:

Với biến động, lấy 100 trừ kết quả. Chỉ số cuối cùng là trung bình ba điểm:

Ví dụ chỉ số sợ hãi tham lam

Dữ liệu đến phiên 23/10/2026, cửa sổ 250 phiên từ 22/10/2025. Đây là chỉ số tự dựng để minh hoạ phép tính, không phải chỉ số chính thức.

Độ rộng cho điểm cao vì tỷ lệ 44,3% nằm ở nhóm cao trong 250 phiên gần nhất. Bản thân con số vẫn chưa đến một nửa số mã. Đà giá cho điểm thấp vì VN-Index đang nằm dưới trung bình 125 phiên một chút. Ba thành phần đẩy về ba hướng khác nhau, và trung bình 62,1 chỉ là phép tổng hợp.

Năm phiên liên tiếp, chỉ số dựng thử đi như sau.

Cùng lúc, VN-Index tăng từ 1.689,84 lên 1.774,15 điểm. Chỉ số tâm lý đi lên theo giá, vì cả độ rộng lẫn đà giá đều cải thiện.

Đọc điểm số thế nào

Thang thường chia năm vùng. Dưới 25 là cực kỳ sợ hãi. Từ 25 đến 44 là sợ hãi. Từ 45 đến 55 là trung lập. Từ 56 đến 75 là tham lam. Trên 75 là cực kỳ tham lam. Các mốc này là quy ước, mỗi nơi có thể khác.

Cách dùng phổ biến là đọc ngược. Khi sợ hãi lan rộng, giá có thể đã giảm quá tay. Khi tham lam lan rộng, giá có thể đã tăng quá tay. Đây là câu nói quen thuộc của Warren Buffett: sợ hãi khi người khác tham lam, tham lam khi người khác sợ hãi. Chỉ số cho một cách đo mức độ tham lam hay sợ hãi, nhưng không cho biết lúc nào đảo chiều.

Giới hạn của thang điểm

Thứ nhất, điểm số phụ thuộc vào chỉ báo được chọn và cửa sổ so sánh. Đổi 250 phiên thành 120 phiên là điểm thay đổi.

Thứ hai, thị trường có thể ở vùng tham lam lâu. Điểm cao kéo dài trong một xu hướng tăng mạnh không phải tín hiệu bán. Điểm thấp kéo dài trong xu hướng giảm cũng không phải tín hiệu mua.

Thứ ba, chỉ số dựng từ giá nên phản ánh cảm xúc đã thể hiện trong giá, không phải khảo sát trực tiếp. Nó có độ trễ và dễ lặp lại thông tin giá.

Câu hỏi thường gặp

Bài liên quan

Một thành phần của chỉ số này được giải thích ở chỉ số VIX là gì. Cách đo độ rộng nằm ở tỷ lệ cổ phiếu tăng giảm là gì. Gốc rễ tâm lý đám đông có ở bài học mức tâm lý chứng khoán. Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.