Unicorn là gì
Nội dung bài7 phần
Unicorn là gì? Trong giới đầu tư, unicorn là công ty khởi nghiệp chưa niêm yết có định giá từ 1 tỷ USD trở lên ở một vòng gọi vốn. Tên gọi mượn từ con kỳ lân huyền thoại, vì khi thuật ngữ ra đời, công ty đạt mức này hiếm như sinh vật trong truyền thuyết.
Điểm chính
- Unicorn là danh hiệu về định giá, không phải về lợi nhuận hay doanh thu. Nhiều unicorn vẫn đang lỗ.
- Định giá lấy từ giá cổ phần ở vòng gọi vốn gần nhất, nên là giá thỏa thuận giữa vài nhà đầu tư, không phải giá thị trường công khai.
- Mất danh hiệu khi niêm yết hoặc khi định giá xuống dưới 1 tỷ USD. Giá niêm yết có thể thấp hơn nhiều so với định giá vòng riêng.
Unicorn là gì
Thuật ngữ do nhà đầu tư mạo hiểm Aileen Lee đưa ra năm 2013 để mô tả những công ty khởi nghiệp thành công hiếm có. Khi đó chỉ có vài chục công ty đạt mốc 1 tỷ USD. Sau này số lượng tăng nhiều, và các cấp cao hơn có tên riêng như decacorn cho 10 tỷ USD.

Điều kiện gồm ba ý. Công ty còn là doanh nghiệp tư nhân, chưa niêm yết. Công ty được định giá từ 1 tỷ USD. Công ty thường còn trẻ, hoạt động dưới vài thập kỷ. Các nguồn thống kê khác nhau chút ít về cách đếm, nên danh sách unicorn giữa các tổ chức không hoàn toàn trùng.
Danh hiệu phản ánh việc nhà đầu tư kỳ vọng công ty sẽ rất lớn, không phản ánh việc công ty đã lớn. Đây là điểm hay bị hiểu nhầm.
Unicorn là gì: cách định giá
Định giá của doanh nghiệp khởi nghiệp không đo bằng lợi nhuận. Nó đo bằng giá nhà đầu tư chịu trả cho một phần cổ phần ở vòng gọi vốn gần nhất.
Công thức này suy từ khái niệm định giá trước và sau tiền, xem bài pre-money, post-money.
Ví dụ giả định, đơn vị triệu USD. Nhà đầu tư rót 100 để lấy 10% cổ phần. Định giá sau vòng là 100 / 10% = 1.000, tức 1 tỷ USD. Công ty chạm mốc unicorn dù chưa chắc có lãi.
Ví dụ unicorn là gì (giả định)
Số liệu của một unicorn cụ thể không nằm trong kho dữ liệu của HODL.VN, nên ví dụ dưới đây là giả định, đơn vị triệu USD.
Vòng gọi vốn | Tiền rót | Cổ phần bán ra | Định giá sau vòng |
|---|---|---|---|
Hạt giống | 1 | 20% | 5 |
Series A | 10 | 20% | 50 |
Series B | 50 | 12,5% | 400 |
Series C | 150 | 15% | 1.000 |
Ở vòng C, 150 / 15% = 1.000 triệu USD, công ty đạt mốc unicorn. Từ hạt giống đến vòng C, định giá tăng 1.000 / 5 = 200 lần. Nhưng mỗi vòng đều bán thêm cổ phần, nên các cổ đông sớm bị pha loãng, xem bài pha loãng cổ phiếu.
Giả sử công ty có doanh thu 40 triệu USD và vẫn lỗ. Định giá 1.000 bằng 25 lần doanh thu. Khi niêm yết, thị trường công khai có thể chỉ chịu trả 8 lần doanh thu, tức định giá 320. Công ty khi đó mất danh hiệu và các vòng sau phải chấp nhận giá thấp. Hiện tượng này là lý do nhà đầu tư vòng sau thường đòi quyền ưu tiên trong thỏa thuận đầu tư, xem bài term sheet.
Unicorn và nhà đầu tư cổ phiếu
Unicorn chưa niêm yết nên nhà đầu tư cá nhân hiếm khi mua được trực tiếp. Họ chỉ tiếp cận khi công ty niêm yết hoặc qua quỹ đầu tư mạo hiểm, xem bài venture capital.
Với thị trường chứng khoán Việt Nam, khái niệm này hữu ích khi đọc tin về doanh nghiệp công nghệ trong nước đạt định giá lớn. Cần phân biệt định giá vòng riêng với vốn hoá thị trường của cổ phiếu niêm yết. Vốn hoá thay đổi từng phiên theo giá khớp, còn định giá vòng riêng chỉ đổi khi có vòng mới.
Giới hạn của danh hiệu
Thứ nhất, định giá unicorn không có thị trường kiểm chứng hằng ngày. Mức 1 tỷ USD là giá thỏa thuận, dễ cao hơn giá có thể bán được thật.

Thứ hai, điều khoản đi kèm làm giá trị thật khác định giá danh nghĩa. Quyền thanh lý ưu tiên (liquidation preference) có thể khiến nhà đầu tư mới được trả trước các cổ đông khác khi công ty bán.
Thứ ba, danh hiệu không nói gì về sức khỏe tài chính. Công ty có thể là unicorn mà dòng tiền âm kéo dài, xem bài burn rate.
Ví dụ trong bài là giả định để minh hoạ, không phải khuyến nghị đầu tư.
Câu hỏi thường gặp
Unicorn có phải công ty có lãi không?
Không. Danh hiệu chỉ dựa trên định giá. Nhiều unicorn vẫn lỗ vì ưu tiên tăng trưởng.
Công ty niêm yết trên sàn chứng khoán còn là unicorn không?
Không. Thuật ngữ chỉ áp dụng cho công ty chưa niêm yết. Sau niêm yết người ta dùng vốn hoá thị trường.
Decacorn và hectocorn là gì?
Decacorn là công ty chưa niêm yết định giá từ 10 tỷ USD. Hectocorn là từ 100 tỷ USD. Đây là cách gọi trong giới đầu tư.
Học tiếp
Xem tiếp startup là gì, venture capital là gì và vòng gọi vốn Series A.
Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 29/10/2026
Mời bạn bè
Kiếm tiền cùng HODL
Bạn bè nhận 1 tháng Beginner miễn phí. Bạn nhận 1 tháng beginner miễn phí. Và hoa hồng trọn đời tới 369k/người mời được