Tài sản giữ đến ngày đáo hạn HTM là gì

Triều Tô4 phút đọc
Nội dung bài6 phần
  1. Tài sản giữ đến ngày đáo hạn
  2. Ví dụ tài sản giữ đến ngày đáo hạn
  3. So sánh HTM với các nhóm khác
  4. Đọc HTM trong báo cáo tài chính
  5. Câu hỏi thường gặp
  6. Học tiếp

Tài sản giữ đến ngày đáo hạn (Held-to-Maturity, viết tắt HTM) là nhóm tài sản tài chính có kỳ hạn cố định mà doanh nghiệp có ý định và khả năng giữ cho tới khi đáo hạn. Nhóm này ghi sổ theo giá gốc, không đánh giá lại theo giá thị trường mỗi kỳ.

Điểm chính

  • HTM thường là trái phiếu, tiền gửi có kỳ hạn hoặc chứng chỉ tiền gửi, có thu nhập cố định và ngày đáo hạn rõ ràng.
  • Giá thị trường lên xuống không đi vào lợi nhuận, nên nhóm này làm kết quả kinh doanh ổn định hơn nhóm ghi theo giá trị hợp lý.
  • Điều kiện then chốt là ý định giữ tới đáo hạn. Bán sớm quá nhiều có thể buộc doanh nghiệp phân loại lại.

Tài sản giữ đến ngày đáo hạn

Khi mua một tài sản tài chính, doanh nghiệp phải xếp nó vào một nhóm ngay từ đầu. Cách xếp quyết định tài sản được ghi sổ thế nào và lãi lỗ chảy vào đâu. Công ty chứng khoán và ngân hàng có nhiều nhóm như vậy, trong đó HTM là nhóm "giữ yên".

Minh họa Tài sản giữ đến ngày đáo hạn HTM: cảnh công ty chứng khoán

Ba điều kiện hay đi cùng nhau. Tài sản phải có thanh toán cố định hoặc xác định được, có ngày đáo hạn cụ thể, và doanh nghiệp phải thực sự muốn cùng có khả năng giữ tới ngày đó. Cổ phiếu không có ngày đáo hạn nên không vào nhóm này.

Cách ghi sổ gọi là amortised cost, tức giá gốc phân bổ. Chênh lệch giữa giá mua và mệnh giá được phân bổ dần vào thu nhập lãi trong suốt thời gian nắm giữ.

Ví dụ tài sản giữ đến ngày đáo hạn

Ví dụ giả định minh hoạ. Công ty A mua trái phiếu mệnh giá 1.000 tỷ đồng, kỳ hạn 5 năm, giá mua đúng mệnh giá, lãi suất cố định 8%/năm. Công ty xếp vào HTM.

Thời điểm

Giá thị trường (tỷ đồng)

Giá trị ghi sổ (tỷ đồng)

Ngày mua

1.000

1.000

Cuối năm 2, lãi suất thị trường tăng

950

1.000

Đáo hạn

1.000

1.000

Cuối năm 2, giá thị trường giảm 5% nhưng sổ sách vẫn là 1.000 tỷ. Mỗi năm công ty ghi nhận thu nhập lãi 80 tỷ đồng, bằng 8% của 1.000, đều đặn không phụ thuộc giá trên thị trường. Chỉ khi có dấu hiệu tổ chức phát hành không trả được nợ, công ty mới phải lập dự phòng.

Nếu cùng trái phiếu được xếp vào nhóm ghi theo giá trị hợp lý, kỳ đó công ty phải ghi lỗ đánh giá lại 50 tỷ đồng. Cùng một tài sản, hai cách phân loại cho hai bức tranh lợi nhuận khác nhau.

So sánh HTM với các nhóm khác

Nhóm

Ghi sổ

Lãi lỗ đánh giá lại

HTM

Giá gốc phân bổ

Không ghi nhận

AFS

Giá trị hợp lý

Vào vốn chủ sở hữu

Ghi theo giá trị hợp lý qua lãi lỗ

Giá trị hợp lý

Vào báo cáo kết quả kinh doanh

Hai nhóm còn lại được giải thích ở các bài riêng, link ở cuối trang.

Đọc HTM trong báo cáo tài chính

Dòng HTM nằm ở phần tài sản tài chính trên bảng cân đối, kèm thuyết minh chi tiết. Hãy xem ba điều. Một là tỷ trọng HTM trên tổng tài sản, vì tỷ trọng lớn nghĩa là một phần lớn tài sản không bị đánh giá lại theo thị trường. Hai là loại tài sản bên trong, trái phiếu chính phủ có rủi ro thấp hơn trái phiếu doanh nghiệp. Ba là dự phòng đã lập cho nhóm này.

Minh họa Tài sản giữ đến ngày đáo hạn HTM: cảnh công ty chứng khoán

Điều cần cảnh giác là unrealized loss ẩn: giá thị trường có thể thấp hơn giá sổ nhiều mà báo cáo không cho thấy. Với công ty chứng khoán, danh mục HTM thường nhỏ hơn danh mục tự doanh, nên cần đọc cùng các nhóm khác để thấy toàn cảnh.

Với nhà đầu tư cổ phiếu ngành tài chính tại Việt Nam, HTM giải thích vì sao lợi nhuận của một số doanh nghiệp ít dao động theo thị trường chung. Nó cũng cho biết phần tài sản đang âm thầm chịu áp lực lãi suất.

Câu hỏi thường gặp

HTM có bị đánh giá lại theo giá thị trường không?

Không. Tài sản ghi theo giá gốc phân bổ, chênh lệch giá thị trường không đi vào lợi nhuận hay vốn chủ sở hữu. Doanh nghiệp chỉ lập dự phòng khi có dấu hiệu tổn thất.

Bán tài sản HTM trước hạn thì sao?

Bán trước hạn một lượng đáng kể có thể khiến doanh nghiệp phải chuyển cả nhóm sang nhóm khác. Quy định chi tiết do chế độ kế toán hiện hành đặt ra.

Cổ phiếu có thuộc nhóm HTM không?

Không, vì cổ phiếu không có ngày đáo hạn và khoản thanh toán cố định. Nhóm này chủ yếu gồm trái phiếu, tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi.

HTM khác tài sản tự doanh ở đâu?

Tự doanh thường ghi theo giá trị hợp lý và lãi lỗ chạy thẳng vào kết quả kinh doanh. HTM giữ nguyên giá gốc nên lợi nhuận ổn định hơn.

Học tiếp

Hai nhóm còn lại nằm ở bài tài sản tài chính giá trị hợp lý và AFS là gì. Cách đọc cả báo cáo có ở bài đọc báo cáo công ty chứng khoán. Bối cảnh hoạt động tự doanh có ở bài tự doanh chứng khoán. Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.

HTM

Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 29/10/2026

Black Friday · đến hết 29/11

Gói năm Loyalty giảm 50%

Beginner giảm 30%. Cả hai được tặng thêm 1 tháng dùng khi mua gói năm trên web.

Watchlist

Đang tải…