Lò cao và lò điện hồ quang là gì

Lò cao và lò điện hồ quang là gì? Đó là hai công nghệ luyện thép chính. Lò cao nấu quặng sắt cùng than cốc để ra gang lỏng, rồi chuyển thành thép. Lò điện hồ quang dùng điện để nấu chảy thép phế liệu, không cần quặng. Hai công nghệ khác nhau về nguyên liệu, vốn đầu tư, chi phí và lượng khí thải.

Lò cao và lò điện hồ quang là gì

Trong lò cao, quặng sắt, than cốc và đá vôi được nạp từ trên xuống, không khí nóng thổi từ dưới lên. Than cốc vừa là nhiên liệu vừa là chất khử oxy khỏi quặng. Sản phẩm là gang lỏng. Gang chuyển sang lò thổi oxy để giảm lượng carbon, thành thép. Đường đi này gọi là Blast Furnace - Basic Oxygen Furnace, viết tắt BF-BOF.

Trong lò điện hồ quang, các điện cực than chì tạo hồ quang điện ở nhiệt độ rất cao, nấu chảy thép phế liệu thành thép lỏng. Đường đi này gọi là Electric Arc Furnace, viết tắt EAF. Nguyên liệu còn có thể gồm sắt hoàn nguyên trực tiếp, loại sắt xốp làm từ quặng bằng khí thay vì than cốc.

Hai công nghệ có chỗ dùng khác nhau. Thép dài cho xây dựng làm được từ cả hai. Thép tấm chất lượng cao, ví dụ cho ô tô, thường đòi hỏi nguyên liệu sạch hơn, nên lò cao có lợi thế ở nhóm này. Ngành thép, đã trình bày ở bài ngành thép, thường tách doanh nghiệp theo hai công nghệ này.

Chi phí lò cao và lò hồ quang

Cấu trúc chi phí của hai công nghệ rất khác nhau. Lò cao có chi phí cố định lớn: lò xây một lần với vốn rất cao và phải chạy gần liên tục. Lò hồ quang có vốn đầu tư thấp hơn trên mỗi tấn công suất, nhưng chi phí biến đổi lớn vì nguyên liệu thép phế và điện chiếm phần nhiều.

Số liệu giá quặng, than cốc và thép phế theo ngày không có trong kho dữ liệu của HODL.VN. Bảng dưới là giả định minh hoạ, không phải giá thị trường.

Với giả định này, lò cao rẻ hơn 78,5 USD mỗi tấn. Nhưng chi phí đổi khi giá nguyên liệu đổi. Nếu giá thép phế giảm từ 280 xuống 220 USD, nguyên liệu lò hồ quang còn 1,1 x 220 = 242 USD. Tổng chi phí là 242 + 40,5 + 30 = 312,5 USD, gần ngang lò cao.

Chiều ngược lại cũng đúng. Nếu giá quặng tăng 20%, từ 100 lên 120 USD, khoản quặng của lò cao là 1,6 x 120 = 192 USD. Tổng chi phí lò cao tăng thành 332 USD, vượt mức chi phí lò hồ quang ở giá thép phế thấp.

Đọc chi phí và phát thải

Khi nhìn một doanh nghiệp thép, nên xem công nghệ họ dùng để biết rủi ro nằm ở đâu. Doanh nghiệp lò cao nhạy với giá quặng sắt và than cốc nhập khẩu. Doanh nghiệp lò hồ quang nhạy với giá thép phế và giá điện.

Về phát thải, lò cao đốt than cốc nên thải nhiều CO2 hơn lò hồ quang chạy bằng điện, nhất là khi điện đến từ nguồn sạch. Vì vậy các thị trường nhập khẩu thép đặt yêu cầu ngày càng cao về dấu chân carbon, có thể làm tăng chi phí cho thép làm bằng lò cao.

Với nhà đầu tư cổ phiếu, hai biến số cần theo dõi là biên lợi nhuận gộp và tồn kho thép. Ngành thép có tính chu kỳ rõ, nên cần đọc cùng chu kỳ ngành.

Bảng trên đơn giản hóa. Thực tế còn hao hụt, tỷ lệ phối liệu, chi phí vận chuyển và chi phí môi trường. Nó chỉ cho thấy cách hai công nghệ phản ứng khác nhau với giá nguyên liệu.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Xem thêm ngành thép, tồn kho thép, chu kỳ ngành và chống bán phá giá. Ví dụ trong bài chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.