Lệnh ảo spoofing: đặt lệnh rồi hủy để tác động giá

Triều Tô6 phút đọc
Nội dung bài8 phần
  1. Lệnh ảo spoofing: đặt lệnh rồi hủy để tác động giá
  2. Lệnh ảo spoofing hoạt động thế nào
  3. Pháp luật xử lý lệnh ảo spoofing
  4. Hủy lệnh thường và lệnh ảo
  5. Khi nào lệnh không thể hủy
  6. Sổ lệnh đợt định kỳ hiển thị gì
  7. Nhà đầu tư cá nhân nên làm gì
  8. Nếu bị kết luận là thao túng

Lệnh ảo spoofing: đặt lệnh rồi hủy để tác động giá

Lệnh ảo spoofing là cách đặt lệnh khối lượng lớn mà không định cho khớp. Người đặt hủy lệnh trước khi bị khớp. Mục đích là khiến người khác tin rằng có cung hoặc cầu thật ở mức giá đó. Pháp luật chứng khoán Việt Nam không dùng từ "lệnh ảo" hay "spoofing". Bài viết đối chiếu hành vi này với các quy định đang hiệu lực, rà đến ngày 02/10/2026.

Lệnh ảo spoofing hoạt động thế nào

Giả sử một mã đang giao dịch quanh một mức giá. Người làm giá đặt một lệnh mua rất lớn ở mức thấp hơn giá khớp một vài bước giá. Trên bảng giá, phía mua trông dày lên. Người khác thấy "đỡ giá" bên dưới nên yên tâm mua vào hoặc ngừng bán.

Trong lúc đó, người làm giá bán ra phần cổ phiếu họ đang có, ở giá cao hơn. Khi đã bán xong, họ hủy lệnh mua lớn. Lệnh đó chưa từng khớp, nhưng đã làm thay đổi hành vi của người khác.

Điểm mấu chốt là ý định. Một lệnh bị hủy không phải lệnh ảo. Nhà đầu tư đổi ý, đổi giá là chuyện bình thường. Lệnh ảo là lệnh được đặt ra ngay từ đầu để không khớp.

Pháp luật xử lý lệnh ảo spoofing

Luật số 56/2024/QH15 sửa đổi Luật Chứng khoán đã bổ sung khoản 49 vào Điều 4. Khoản này định nghĩa thao túng thị trường chứng khoán. Khoản này liệt kê sáu hành vi. Không hành vi nào mô tả đúng việc đặt rồi hủy lệnh.

Hai điểm có thể liên quan. Điểm d nói về cấu kết, lôi kéo người khác liên tục đặt lệnh mua, bán, gây ảnh hưởng lớn đến cung cầu và giá. Điểm e là điều khoản bao quát. Điểm này gồm việc sử dụng các phương thức hoặc hành vi giao dịch khác để tạo cung cầu giả tạo, thao túng giá chứng khoán.

Luật không gọi tên lệnh ảo. Một chuỗi lệnh cụ thể có bị coi là thao túng hay không do cơ quan có thẩm quyền kết luận. Bài viết này không thay thế kết luận đó. Điều chắc chắn là mục đích tạo cung cầu giả nằm trong phạm vi cấm của khoản 3 Điều 12 Luật Chứng khoán.

Hủy lệnh thường và lệnh ảo

Phân biệt hủy lệnh thông thường và lệnh ảo spoofing

Quy chế giao dịch cho phép hủy lệnh trong nhiều trường hợp. Với cổ phiếu niêm yết trên HOSE và HNX, văn bản là Quy chế Niêm yết và giao dịch chứng khoán niêm yết. Quy chế ban hành kèm Quyết định 22/QĐ-HĐTV ngày 16/03/2026 của Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam.

Theo khoản 3 Điều 23, trong khớp lệnh liên tục, lệnh LO được sửa giá, sửa khối lượng và được hủy. Việc sửa, hủy chỉ có hiệu lực với phần lệnh chưa khớp. Như vậy, bản thân hành động hủy lệnh là hợp lệ. Khác biệt giữa hủy lệnh thông thường và lệnh ảo nằm ở mục đích, không nằm ở thao tác.

Khi nào lệnh không thể hủy

Khung giờ không được sửa hủy lệnh trên HOSE

Quy chế cũng có những khoảng thời gian khóa lệnh. Các khoảng này khiến việc đặt lệnh rồi rút ra trở nên khó hơn.

Khoản 2 Điều 23 quy định trong đợt khớp lệnh định kỳ mở cửa, không được sửa, hủy lệnh LO và ATO. Trên HOSE, đợt này kéo dài từ 09h00 đến 09h15. Khoản 4 quy định trong đợt định kỳ đóng cửa, không được sửa, hủy lệnh LO và ATC. Lệnh LO còn treo từ khớp liên tục cũng bị khóa. Đợt này kéo dài từ 14h30 đến 14h45.

Ghi chú tại Phụ lục III cấm sửa, hủy lệnh của giao dịch khớp lệnh trong giờ nghỉ trưa, từ 11h30 đến 13h00. Cổ phiếu bị hạn chế giao dịch trên HOSE còn chặt hơn. Từ đợt 1 đến đợt 15, nhà đầu tư không được sửa, hủy lệnh trong 5 phút cuối mỗi đợt.

Hệ quả là lệnh đặt trong đợt định kỳ nằm lại trong sổ đến hết đợt. Ai đặt lệnh lớn với ý định rút ra trước giờ khớp phải chịu rủi ro lệnh đó khớp thật.

Sổ lệnh đợt định kỳ hiển thị gì

Khoản 5 Điều 14 quy chế quy định cách sở công bố thông tin trong đợt khớp lệnh định kỳ. Sở công bố ba mức giá chào mua cao nhất và ba mức chào bán thấp nhất. Đó là các mức dự kiến còn lại sau khi khớp. Kèm theo là khối lượng đặt mua, bán dự kiến còn lại tương ứng.

Nói cách khác, trong đợt định kỳ, bảng giá không hiện toàn bộ sổ lệnh. Bảng giá hiện phần dự kiến còn lại sau khi khớp. Người đọc bảng giá nên hiểu điều này trước khi suy luận về cung cầu từ vài con số.

Nhà đầu tư cá nhân nên làm gì

Một lệnh rất lớn xuất hiện ở bước giá gần giá khớp không phải là cam kết. Lệnh đó có thể biến mất bất kỳ lúc nào trong khớp liên tục. Đừng ra quyết định chỉ vì độ dày của một phía trên bảng giá.

Nên kết hợp khối lượng đã khớp thật, diễn biến giá trong phiên và thông tin công bố của doanh nghiệp. Cách đọc từng loại lệnh trên bảng giá có trong bài học các loại lệnh chứng khoán. Các giai đoạn trong ngày giao dịch có trong bài giờ giao dịch chứng khoán Việt Nam, con số hiện hành lấy theo quy chế.

Nếu bị kết luận là thao túng

Khi hành vi bị kết luận là thao túng thị trường, Điều 36 Nghị định 156/2020/NĐ-CP được áp dụng. Văn bản này đã được sửa bởi Nghị định 128/2021/NĐ-CP và Nghị định 306/2025/NĐ-CP. Tổ chức bị phạt tiền 10 lần khoản thu trái pháp luật. Cá nhân bị phạt bằng một nửa mức của tổ chức.

Người vi phạm còn bị buộc nộp lại khoản thu trái pháp luật. Nếu hành vi có dấu hiệu tội phạm, hồ sơ được chuyển sang cơ quan tiến hành tố tụng hình sự.

Các văn bản trên có thể tiếp tục được sửa đổi. Khi tra cứu, hãy đọc văn bản hợp nhất mới nhất trên cổng văn bản của Chính phủ. Nội dung bài viết chỉ để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư hay tư vấn pháp lý.

Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 02/10/2026

Ứng dụng HODL

Tải app HODL

Bảng giá, cảnh báo giá và bài phân tích ngay trên điện thoại.

Watchlist

Đang tải…