Chi phí quảng cáo và khuyến mại: khoản chi quyết định thị phần nhóm tiêu dùng
Nội dung bài5 phần
Chi phí quảng cáo và khuyến mại: khoản chi quyết định thị phần nhóm tiêu dùng
Chi phí quảng cáo ngành tiêu dùng là khoản doanh nghiệp tự quyết định mức chi, và cũng là khoản quyết định hàng của mình có nằm trên kệ, trong tủ lạnh và trong đầu khách hay không. Trong báo cáo tài chính, khoản này không đứng một mình. Nó nằm trong chi phí bán hàng.
Bài này chỉ cách đọc chi phí bán hàng của năm doanh nghiệp thực phẩm và đồ uống qua sáu quý, từ quý 1/2025 đến quý 2/2026. Số liệu tính đến 02/10/2026.
Chi phí quảng cáo ngành tiêu dùng
Báo cáo kết quả kinh doanh chỉ có một dòng chi phí bán hàng. Bên trong dòng đó gồm lương nhân viên bán hàng, vận chuyển, trưng bày, quảng cáo, khuyến mại và chiết khấu cho nhà phân phối.
Muốn thấy riêng khoản quảng cáo, phải mở phần thuyết minh về chi phí bán hàng. Mỗi doanh nghiệp trình bày một kiểu. Có nơi tách quảng cáo thành dòng riêng. Có nơi gộp vào chi phí dịch vụ mua ngoài.
Kho số liệu tài chính nội bộ của HODL.VN chỉ có dòng tổng chi phí bán hàng, không có thuyết minh chi tiết. Vì thế các phép so trong bài dùng tổng khoản này chia doanh thu thuần, và không nêu riêng tiền quảng cáo.
Một lưu ý về cách hạch toán: chiết khấu thương mại trả cho nhà phân phối thường được trừ thẳng vào doanh thu thay vì tính vào chi phí. Hai doanh nghiệp cùng chi một số tiền khuyến mại có thể ghi vào hai dòng khác nhau.
Chi phí bán hàng qua sáu quý

Mã | Q1/2025 | Q2/2025 | Q3/2025 | Q4/2025 | Q1/2026 | Q2/2026 |
|---|---|---|---|---|---|---|
VNM | 24,5% | 22,2% | 21,1% | 18,7% | 23,1% | 21,8% |
SAB | 13,7% | 13,5% | 15,2% | 19,4% | 13,9% | 16,8% |
MCH | 20,5% | 18,4% | 18,5% | 18,0% | 21,3% | 19,3% |
BHN | 18,5% | 17,2% | 15,4% | 18,3% | 18,0% | 18,4% |
KDC | 13,3% | 13,8% | 13,8% | 12,5% | 12,9% | 14,5% |
Nguồn: BCTC hợp nhất VNM, SAB, MCH, BHN, KDC · HODL.VN
Ba điều đáng chú ý.
Thứ nhất, tỷ lệ dao động theo quý. Sabeco có quý 4/2025 ở mức 19,4%, trong khi ba quý trước đó chỉ 13,5 đến 15,2%. Cùng kỳ, chi phí bán hàng của SAB tăng từ 981 lên 1.326 tỷ đồng, còn doanh thu chỉ tăng nhẹ.
Thứ hai, tỷ lệ phụ thuộc cả mẫu số. Quý 1/2025, doanh thu của VNM chỉ 12.935 tỷ đồng, thấp hơn nhiều so với 16.725 tỷ đồng quý sau. Tỷ lệ bán hàng 24,5% cao một phần vì doanh thu thấp, không hẳn vì chi nhiều hơn.
Thứ ba, mỗi doanh nghiệp có mức nền khác nhau. KDC luôn quanh 13%. VNM luôn trên 18%. Vì vậy so cùng một doanh nghiệp qua các quý có ý nghĩa hơn so tuyệt đối giữa hai doanh nghiệp.
Ngành tiêu dùng, chi phí quảng cáo
Chi phí quảng cáo ngành tiêu dùng chỉ có giá trị khi nó chuyển thành doanh thu. Cách kiểm tra đơn giản là đặt hai đường cạnh nhau: tỷ lệ bán hàng trên doanh thu và biên gộp.
Hiệu của hai số này là biên còn lại sau chi phí bán hàng. Nó cho biết mỗi trăm đồng doanh thu, doanh nghiệp giữ lại bao nhiêu trước khi trả chi phí quản lý, lãi vay và thuế.

Mã | Biên gộp | Chi phí bán hàng / doanh thu | Biên còn lại |
|---|---|---|---|
MCH | 45,6% | 19,3% | 26,3% |
SAB | 37,7% | 16,4% | 21,4% |
VNM | 42,2% | 21,1% | 21,0% |
BHN | 29,2% | 17,5% | 11,7% |
KDC | 19,7% | 13,4% | 6,3% |
Nguồn: BCTC hợp nhất, bốn quý tới Q2/2026 · HODL.VN
Sữa Việt Nam có biên gộp cao hơn Sabeco 4,5 điểm %, nhưng chi phí bán hàng cũng cao hơn 4,7 điểm. Kết quả là biên còn lại gần như bằng nhau, 21,0 và 21,4%. Phần biên gộp cao hơn đã được chi lại cho bán hàng.
Hai doanh nghiệp bia cho thấy điều ngược. Sabeco giữ biên còn lại 21,4%. Bia Hà Nội chỉ còn 11,7% vì biên gộp thấp hơn 8,5 điểm trong khi chi phí bán hàng chỉ thấp hơn 1,1 điểm. Bán hàng tốn gần như nhau, nhưng giá bán và giá thành khác nhau.
Hai cách chi và dấu hiệu nhận biết

Chi phí bán hàng tăng không phải lúc nào cũng cùng một ý nghĩa. Có hai tình huống thường gặp.
Tình huống thứ nhất là xây thương hiệu. Doanh nghiệp chi quảng cáo đều qua các quý, giữ giá bán, và doanh thu tăng theo. Biên gộp ổn định hoặc tăng.
Tình huống thứ hai là chạy khuyến mại để giữ sản lượng. Chi phí bán hàng tăng nhanh, nhưng biên gộp giảm vì giá bán thực tế giảm. Doanh thu có thể giữ được, còn biên bị bào mòn.
Cách phân biệt là xem hai dòng cùng lúc. Chi phí bán hàng và biên gộp cùng đi lên là dấu hiệu tốt hơn so với chi phí tăng mà biên gộp đi xuống.
Khi đọc thuyết minh, nên so khoản này với cùng quý năm trước, không so với quý liền kề. Mùa lễ hội và mùa nóng làm quý nào cũng có nhịp riêng.
Muốn đặt các chỉ số này vào khung định giá, xem các mô hình định giá chứng khoán. Thuật ngữ về chi phí tra ở danh sách thuật ngữ báo cáo tài chính.
Nội dung trên để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.
Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 20/11/2026
Black Friday · đến hết 29/11
Gói năm Loyalty giảm 50%
Beginner giảm 30%. Cả hai được tặng thêm 1 tháng dùng khi mua gói năm trên web.