Sản phẩm phụ của nhà máy đường: điện sinh khối, mật rỉ, phân vi sinh
Nội dung bài6 phần
Sản phẩm phụ của nhà máy đường: điện sinh khối, mật rỉ, phân vi sinh
Sản phẩm phụ nhà máy đường là phần còn lại sau khi ép mía lấy đường. Một tấn mía không chỉ cho ra đường. Nó còn để lại bã mía, mật rỉ và bùn lọc, ba thứ mà nhà máy có thể bán hoặc dùng lại. Doanh nghiệp tận dụng tốt phần này có thêm nguồn doanh thu ngoài giá đường.
Bài này mô tả ba sản phẩm phụ theo quy trình chung, rồi tìm dấu vết của chúng trong hồ sơ và báo cáo của năm mã: LSS, SBT, QNS, SLS và KTS. Bài không mở được nguồn số liệu về sản lượng điện, mật rỉ hay phân bón từng nhà máy, nên không nêu những con số đó. Số liệu đến 02/10/2026.
Sản phẩm phụ nhà máy đường

Sản phẩm phụ nhà máy đường gồm ba nhóm. Bã mía là phần xơ còn lại sau khi ép. Nhà máy đốt bã mía để chạy nồi hơi, từ đó có thể phát điện cho chính nhà máy hoặc bán ra lưới. Đây là nguồn gốc của điện sinh khối.
Mật rỉ là phần dung dịch đặc còn lại sau khi tách đường. Mật rỉ dùng làm nguyên liệu cho cồn và men.
Bùn lọc là phần cặn tách ra khi làm sạch nước mía. Bùn lọc có thể ủ thành phân hữu cơ vi sinh để bón lại cho vùng mía.
Ba nhóm trên là mô tả chung của quy trình sản xuất đường. Nhà máy cụ thể có làm cả ba hay không là chuyện của từng công ty.
Mảng ngoài đường
Mã | Mảng ngoài đường theo hồ sơ |
|---|---|
LSS | Cồn, nước uống có cồn và không có cồn, rau hoa quả công nghệ cao, 123 cửa hàng |
QNS | Sữa đậu nành, nước khoáng, bao bì |
SLS | Phân bón, giống cây con, nhiên liệu, vận tải |
KTS | Trồng mía và bán buôn nông lâm sản |
SBT | Hồ sơ nêu sản phẩm cạnh đường, chưa nêu chi tiết |
Nguồn: hồ sơ doanh nghiệp trên Vietstock, đọc ngày 04/10/2026. Đây là mô tả của công ty, không phải cơ cấu doanh thu.
Có hai điều cần phân biệt. Cồn của Lam Sơn thường gắn với mật rỉ. Phân bón của Sơn La có thể liên quan đến bùn lọc, nhưng hồ sơ không nói. Sữa đậu nành và nước khoáng của Quảng Ngãi là đa dạng hoá, không phải sản phẩm phụ.
Hồ sơ cũng không nói điện sinh khối của mã nào. Muốn biết, cần đọc báo cáo thường niên và thuyết minh doanh thu theo sản phẩm.
Dấu vết trong báo cáo tài chính

Có ba nơi để dò mảng phụ.
Nơi thứ nhất là tài sản cố định. Nhà máy cồn, nồi hơi phát điện, xưởng phân bón đều là tài sản cố định. Tỷ trọng cao cho thấy nhiều nhà máy hơn, dù không nói nhà máy gì.
Mã | Tài sản cố định (tỷ đồng) | Tổng tài sản (tỷ đồng) | Tỷ trọng |
|---|---|---|---|
KTS | 188 | 587 | 32,1% |
SLS | 522 | 2.099 | 24,9% |
LSS | 756 | 3.556 | 21,3% |
QNS | 2.822 | 15.845 | 17,8% |
SBT | 3.464 | 38.324 | 9,0% |
Nguồn: BCTC hợp nhất các mã trong bảng · HODL.VN. SBT, QNS, SLS tính cuối quý 2/2026. LSS, KTS mới có báo cáo đến cuối quý 1/2026.
Nơi thứ hai là thu nhập từ công ty liên kết. SBT có 301 tỷ đồng từ liên kết trong bốn quý tới quý 2/2026, bằng 33,2% lợi nhuận trước thuế 908 tỷ đồng. Với SBT, lợi nhuận phụ thuộc vào các công ty mà tập đoàn góp vốn. Báo cáo không nói đó có phải mảng phụ của nhà máy đường không.
Nơi thứ ba là thuyết minh doanh thu theo sản phẩm và theo bộ phận. Đây là nơi duy nhất cho tỷ trọng thật.
Sản phẩm phụ nhà máy đường: vì sao
Sản phẩm phụ không chịu cùng giá với đường. Cồn theo giá cồn, điện theo giá điện, phân bón theo giá phân bón. Khi giá đường xuống, mảng phụ có thể đỡ một phần.
Nhưng nó cũng là nơi dễ bị đánh giá quá cao. Một mảng phụ nhỏ dễ được nói to trong thuyết trình. Con số tỷ trọng mới là bằng chứng.
Đọc sản phẩm phụ nhà máy đường
Có ba việc làm khi đọc sản phẩm phụ nhà máy đường.
- Mở thuyết minh doanh thu theo sản phẩm để lấy tỷ trọng thật.
- Xem tài sản cố định tăng ở thời điểm nào, để biết nhà máy phụ mới chạy.
- Phân biệt sản phẩm phụ với mảng đa dạng hoá.
Muốn nắm cấu trúc một bộ báo cáo trước khi so các mã, xem cấu trúc báo cáo tài chính. Thuật ngữ trong thuyết minh tra ở danh sách thuật ngữ báo cáo tài chính.
Nội dung trên để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.
Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 19/11/2026
Black Friday · đến hết 29/11
Gói năm Loyalty giảm 50%
Beginner giảm 30%. Cả hai được tặng thêm 1 tháng dùng khi mua gói năm trên web.