Chi phí cận biên là gì
Nội dung bài7 phần
Chi phí cận biên là gì? Chi phí cận biên (Marginal Cost) là phần chi phí tăng thêm khi doanh nghiệp sản xuất thêm một đơn vị sản phẩm. Nó trả lời câu hỏi "làm thêm một cái nữa thì tốn thêm bao nhiêu", chứ không phải chi phí trung bình của mọi cái đã làm.
Điểm chính
- Chi phí cận biên bằng chi phí tăng thêm chia cho số đơn vị tăng thêm, chỉ gồm các khoản đổi theo sản lượng.
- Doanh nghiệp tối đa hoá lợi nhuận ở sản lượng mà chi phí cận biên bằng doanh thu cận biên.
- Chi phí cận biên khác chi phí trung bình: chi phí cố định đã trả không nằm trong chi phí cận biên.
Công thức chi phí cận biên
Trong đó $\Delta TC$ là thay đổi của tổng chi phí và $\Delta Q$ là thay đổi của sản lượng. Khi chỉ tăng một đơn vị, $MC$ chính là phần tổng chi phí tăng thêm.
Vì chi phí cố định không đổi theo sản lượng, nó biến mất khỏi phép tính. Vậy chi phí cận biên thực chất phản ánh các khoản chi phí biến đổi như nguyên liệu, nhân công theo sản phẩm, điện sản xuất. Phần phân loại này nằm ở chi phí cố định và biến đổi.
Ví dụ giả định minh hoạ
Số dưới đây là giả định minh hoạ, không phải số liệu thật.
Một xưởng bánh có chi phí cố định 10 triệu đồng mỗi ngày. Sản xuất 100 chiếc tốn tổng 30 triệu đồng, sản xuất 101 chiếc tốn tổng 30,15 triệu đồng.
Sản lượng | Tổng chi phí | Chi phí trung bình |
|---|---|---|
100 chiếc | 30.000.000 đồng | 300.000 đồng |
101 chiếc | 30.150.000 đồng | khoảng 298.515 đồng |
Chi phí cận biên của chiếc thứ 101 là 150.000 đồng, thấp hơn chi phí trung bình. Nếu có đơn đặt thêm một chiếc với giá 200.000 đồng thì dù thấp hơn chi phí trung bình, xưởng vẫn lãi thêm 50.000 đồng vì chi phí cố định đã được tính từ trước.
Chi phí cận biên và lợi nhuận
Doanh nghiệp tăng sản lượng chừng nào doanh thu cận biên còn lớn hơn chi phí cận biên. Dừng lại khi hai đại lượng bằng nhau. Vượt quá điểm đó, mỗi đơn vị thêm vào làm giảm lợi nhuận.

Chi phí cận biên thường giảm lúc đầu khi sản xuất còn dư năng lực, rồi tăng khi máy móc và nhân công bị đẩy sát công suất. Đường cong hình chữ U này gắn chặt với quy luật lợi suất giảm dần.
Chi phí cận biên và hoà vốn
Chênh lệch giữa giá bán và chi phí biến đổi mỗi đơn vị chính là biên đóng góp. Khi giá bán lớn hơn chi phí cận biên, mỗi đơn vị bán thêm đóng góp để trang trải chi phí cố định. Vì thế khái niệm này đứng sau việc tính điểm hoà vốn: sản lượng tại đó tổng đóng góp bằng chi phí cố định.
Cũng vì thế mà doanh nghiệp đôi khi chấp nhận đơn hàng giá thấp hơn chi phí trung bình, miễn là cao hơn chi phí cận biên và còn công suất nhàn rỗi.
Liên hệ với chứng khoán Việt Nam
Doanh nghiệp có chi phí cố định lớn như điện, cảng, thép, hàng không thường có chi phí cận biên thấp khi đã đạt công suất, nên lợi nhuận nhạy với sản lượng. Khi đọc báo cáo tài chính, nhà đầu tư có thể hỏi liệu sản lượng tăng thêm có làm biên lợi nhuận cải thiện hay không, và công suất còn dư bao nhiêu. Nội dung chỉ để hiểu cách đọc, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi thường gặp
Chi phí cận biên là gì?
Là chi phí tăng thêm khi sản xuất thêm một đơn vị sản phẩm.
Chi phí cận biên khác chi phí trung bình thế nào?
Chi phí trung bình là tổng chi phí chia cho tổng sản lượng. Chi phí cận biên chỉ nhìn phần tăng thêm, nên không gồm chi phí cố định.
Vì sao chi phí cận biên quan trọng?
Vì nó quyết định nên sản xuất thêm hay không: chỉ nên tăng sản lượng khi doanh thu cận biên lớn hơn chi phí cận biên.
Chi phí cận biên có luôn tăng không?
Không. Thường giảm khi quy mô còn thấp rồi tăng khi gần hết công suất. Trong một số ngành số hoá, chi phí cận biên của một người dùng thêm gần bằng không.
Học tiếp
Xem tiếp chi phí cố định và biến đổi, biên đóng góp, điểm hoà vốn và hiệu quả kinh tế theo quy mô.
Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 29/10/2026
Mời bạn bè
Kiếm tiền cùng HODL
Bạn bè nhận 1 tháng Beginner miễn phí. Bạn nhận 1 tháng beginner miễn phí. Và hoa hồng trọn đời tới 369k/người mời được