Net zero là gì
Nội dung bài8 phần
Net zero là gì? Net zero, hay phát thải ròng bằng không, là trạng thái trong đó lượng khí nhà kính một tổ chức thải ra bằng lượng khí được loại bỏ khỏi khí quyển. Chữ "ròng" quan trọng: không có nghĩa là thải ra bằng không, mà là phần thải ra được bù đủ bằng phần hấp thụ.
Điểm chính
- Net zero là phát thải còn lại sau khi giảm sâu được cân bằng bằng việc loại bỏ khí khỏi khí quyển.
- Cam kết net zero chỉ có ý nghĩa khi đi kèm lộ trình giảm phát thải cụ thể và số đo đáng tin.
- Net zero khác trung hòa carbon ở phạm vi tính và ở cách xử lý phần phát thải còn dư.
Net zero là gì và gồm phần nào
Một cam kết net zero có hai vế. Vế thứ nhất là giảm phát thải thực của doanh nghiệp, theo cách đo của bộ chuẩn Greenhouse Gas Protocol. Vế thứ hai là xử lý phần phát thải còn dư mà công nghệ hiện tại chưa cắt được.

Phần dư đó được cân bằng bằng cách hấp thụ khí. Có thể là rừng và đất, cũng có thể là công nghệ thu giữ rồi lưu trữ carbon. Các bộ tiêu chuẩn như của tổ chức Science Based Targets initiative nhấn mạnh thứ tự: giảm trước, bù sau, và phần bù chỉ nên là một phần nhỏ.
Cam kết có thể áp cho một công ty, một thành phố hay cả quốc gia. Với doanh nghiệp, cần hỏi cam kết tính cho phạm vi nào. Xem bài phát thải phạm vi 1, 2, 3 để hiểu ba phạm vi này.
Công thức net zero
Trong đó phát thải còn lại là phần khí doanh nghiệp vẫn thải sau khi đã giảm. Lượng khí loại bỏ là phần được hấp thụ hoặc thu giữ thật, có kiểm chứng. Net zero đạt được khi vế trái bằng 0.
Ví dụ net zero bằng số giả định
Quay lại công ty sản xuất giả định có tổng phát thải 22.500 tCO2e mỗi năm. Mọi số dưới đây là giả định minh hoạ, không phải của doanh nghiệp cụ thể.
Bước | Cách tính | tCO2e |
|---|---|---|
Phát thải hiện tại | 22.500 | |
Giảm bằng đổi công nghệ, điện sạch, đổi nhà cung cấp | 22.500 × 85% | 19.125 |
Phát thải còn lại | 22.500 - 19.125 | 3.375 |
Loại bỏ khí có kiểm chứng | 3.375 | |
Phát thải ròng | 3.375 - 3.375 | 0 |
Công ty cắt được 85% lượng phát thải bằng giải pháp thật, phần dư 3.375 tCO2e được cân bằng bằng loại bỏ khí. Nếu công ty chỉ giảm 30% rồi mua phần còn lại bằng tín chỉ, phát thải ròng vẫn bằng 0 trên giấy, nhưng cam kết yếu hơn nhiều: 15.750 tCO2e phải bù, gấp hơn bốn lần phần dư của kịch bản trên.
Net zero khác trung hòa carbon
Trung hòa carbon (carbon neutral) thường chỉ tính khí CO2 hoặc một phần phạm vi, và hay dùng tín chỉ để bù toàn bộ lượng phát thải. Net zero theo nghĩa chặt hơn tính mọi khí nhà kính, gồm cả phạm vi 3, và đòi giảm sâu trước khi bù.
Vì thế hai cụm từ không thể thay cho nhau. Khi đọc một cam kết, nên tìm câu trả lời cho ba câu hỏi. Mục tiêu tính cho phạm vi nào. Phần giảm thực chiếm bao nhiêu so với phần bù. Tín chỉ carbon dùng để bù có kiểm chứng độc lập không. Bài tín chỉ carbon giải thích cách tín chỉ hoạt động.
Net zero và nhà đầu tư cổ phiếu
Cam kết net zero kéo theo chi phí đầu tư lớn: đổi thiết bị, mua điện sạch, chuyển nguồn cung. Chi phí này đi vào kế hoạch vốn của doanh nghiệp và có thể ảnh hưởng đến dòng tiền nhiều năm.
Với doanh nghiệp xuất khẩu, cam kết của khách hàng nước ngoài lan sang nhà cung cấp Việt Nam. Doanh nghiệp xây lộ trình sớm có thể dễ giữ đơn hàng hơn, nhưng điều đó phải được kiểm tra qua số liệu chứ không qua tuyên bố. Rủi ro ngược lại là cam kết quá tham vọng so với năng lực tài chính.
Giới hạn của cam kết net zero
Thứ nhất, cam kết dài hạn khó bị kiểm chứng ở hiện tại, nên cần mục tiêu trung gian có số. Thứ hai, phần bù có thể dựa vào tín chỉ chất lượng thấp. Thứ ba, doanh nghiệp có thể công bố mục tiêu nhưng không đưa nó vào kế hoạch ngân sách. Khi khoảng cách giữa lời nói và hành động quá lớn, đó là dấu hiệu của greenwashing.

Ví dụ trong bài chỉ để minh hoạ cách đọc, không phải khuyến nghị đầu tư.
Câu hỏi thường gặp
Net zero có nghĩa là không thải khí nào không?
Không. Doanh nghiệp vẫn có thể thải khí, miễn phần thải còn lại được cân bằng bằng lượng khí loại bỏ có kiểm chứng.
Net zero và trung hòa carbon khác nhau thế nào?
Net zero thường tính đủ mọi khí và mọi phạm vi, đòi giảm sâu trước khi bù. Trung hòa carbon có thể chỉ tính một phần và bù bằng tín chỉ.
Cam kết net zero có làm giá cổ phiếu tăng không?
Không có quan hệ chắc chắn. Giá phụ thuộc vào chi phí thực hiện, khả năng sinh lời và niềm tin của thị trường vào lộ trình.
Học tiếp
Xem tiếp ESG là gì và kinh tế xanh là gì.
Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 29/10/2026
Ứng dụng HODL
Tải app HODL
Bảng giá, cảnh báo giá và bài phân tích ngay trên điện thoại.