Nến một cây: Marubozu, Doji, hình búa, sao băng và cách nhận dạng

Hai bài trước dạy đọc một cây nến và đọc tâm lý từ thân và bấc. Bài này đặt tên cho những hình nến một cây hay gặp nhất, và dạy nhận dạng bằng tỉ lệ để hai người nhìn cùng một cây nến sẽ gọi cùng một tên. Cuối bài là số liệu đo trên thị trường Việt Nam: sau mỗi hình nến có tên, giá phiên sau thật sự đi thế nào.

Tám hình nến một cây

Tám cây nến trong hình đều là phiên thật của cổ phiếu Việt Nam. Mỗi hình dùng tỉ lệ so với biên độ phiên (cao nhất trừ thấp nhất):

Quy tắc của hình búa lấy đúng từ bài Hammer của Tô: thân bằng khoảng một phần ba nến, bóng dưới dài ít nhất gấp hai lần thân, râu trên rất nhỏ hoặc không có. Hình sao băng trong bài của Tô cho phép thân tới 50% biên độ. Bài này dùng quy tắc đối xứng với hình búa để so sánh hai hình công bằng, nên hình sao băng ở đây hơi khác bài gốc.

Màu nến không quan trọng với hình búa và hình sao băng: thân có thể xanh hoặc đỏ. Với Marubozu thì màu chính là tên: Marubozu tăng và Marubozu giảm là hai tình huống khác nhau.

Marubozu tăng nghĩa là giá mở gần mức thấp nhất và đóng gần mức cao nhất của phiên. Marubozu giảm thì ngược lại.

Một hình, hai tên

Cùng một hình dạng có thể mang hai tên khác nhau, tuỳ giá đi như thế nào trước đó:

• Hình búa sau nhịp giảm gọi là Hammer (cây búa).
• Hình búa sau nhịp tăng gọi là Hanging Man (người treo cổ). Trong hình, POW là Hammer và VRE là Hanging Man dù hai cây nến nhìn giống nhau.
• Hình sao băng sau nhịp tăng gọi là Shooting Star (sao băng).
• Hình sao băng sau nhịp giảm gọi là Inverted Hammer (búa ngược).

Trong khoá của Tô, Hanging Man, Doji chuồn chuồn và Doji bia mộ là các tín hiệu đảo chiều yếu. Hammer và Shooting Star được xem là mạnh hơn, nhưng đi kèm điều kiện về vị trí và nến xác nhận. Phần dưới đo xem thị trường Việt Nam nói gì.

Đo trên thị trường Việt Nam

Tôi phân loại mọi phiên của hơn 1.000 mã theo các quy tắc ở bảng trên. Mỗi phiên được gán bối cảnh: giá đóng cửa so với 10 phiên trước tăng từ 10% trở lên, giảm từ 10% trở lên, hoặc ở giữa. Rồi so giá đóng cửa phiên kế tiếp với giá đóng cửa của phiên có hình nến. Mức chung là mọi phiên cùng bối cảnh, bất kể hình nến.

Đọc bảng:

• Marubozu tăng nghiêng về tiếp tục tăng. Sau nhịp tăng, phiên kế tiếp tăng 54,0% số lần so với mức chung 43,4%. Sau nhịp giảm là 49,1% so với 44,3%. Một thân dài không bấc là cú đẩy mạnh một chiều, và ở Việt Nam đà đó thường kéo sang phiên sau.
• Marubozu giảm sau nhịp tăng nghiêng giảm. Phiên sau tăng chỉ 37,9% so với mức chung 43,4%, giảm 50,6% so với 46,3%.
• Hình búa chưa thể hiện được sức bật. Sau nhịp giảm, phiên sau tăng 40,0% so với mức chung 44,3%, và giảm 49,1% so với 43,6%. Sau nhịp tăng cũng vậy: tăng 39,6%, giảm 51,0%. Tức là Hammer và Hanging Man cho cùng một kết quả: nghiêng giảm hơn mức chung, chưa thấy Hammer báo bật lên.
• Hình sao băng chỉ nghiêng nhẹ. Sau nhịp tăng, phiên sau giảm 48,8% so với mức chung 46,3%, chênh nhỏ.
• Doji không khác mức chung nhiều. Cả hai bối cảnh đều quanh mức chung.

Điều này khớp với đánh giá của Tô về Hanging Man và Doji là tín hiệu yếu. Với Hammer và Shooting Star, Tô dùng thêm điều kiện mà bảng chưa tách, tức là vị trí: hình búa nằm ở vùng hỗ trợ khác hình búa nằm giữa chừng. Bảng này chỉ tách bối cảnh theo nhịp 10 phiên trước, chưa tách theo hỗ trợ, kháng cự hay khối lượng. Vị trí và nến xác nhận là chủ đề của bài kế tiếp.

Đừng gọi tên rồi coi là xong. Gọi đúng tên chỉ để hai người hiểu nhau. Dữ liệu cho thấy kết quả sau các hình này gần với mức chung, và chỉ Marubozu nghiêng rõ, theo hướng tiếp diễn chứ không phải đảo chiều.

Đọc thêm

Bài trước: bấc nến và thân nến nói gì về tâm lý.

Nội dung giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư.