Vonfram là gì, ứng dụng vào đâu mà MSR tăng 7 lần doanh thu lên 14.557 tỷ chỉ trong một năm

Vonfram là kim loại có điểm nóng chảy cao nhất trong các kim loại, khoảng 3.422 độ C, và nặng gần bằng vàng. Nhờ vậy nó là nguyên liệu của dụng cụ cắt gọt, đạn xuyên giáp, chip bán dẫn và nhiều thiết bị chịu nhiệt. Với nhà đầu tư chứng khoán Việt Nam, vonfram quan trọng vì nó chiếm 93% doanh thu chín tháng 2026 của Masan High-Tech Materials (MSR).

Doanh thu quý III/2026 của MSR đạt 14.557 tỷ đồng, gấp 7,1 lần cùng kỳ năm trước. Bài này giải thích vonfram là gì, dùng vào đâu, giá được hình thành ra sao, rồi nối những điều đó với con số của MSR.

Vonfram là gì

Vonfram, ký hiệu W, số nguyên tử 74, còn gọi là tungsten hay wolfram. Kim loại này hiếm khi nằm ở dạng nguyên chất trong tự nhiên. Nó có trong hai loại quặng chính là wolframit và scheelit, thường đi cùng các khoáng sản khác.

Ba tính chất làm vonfram khác phần lớn kim loại còn lại:

• Chịu nhiệt: điểm nóng chảy khoảng 3.422 độ C, cao nhất trong các kim loại.
• Mật độ lớn: khoảng 19,3 gam trên cm³, gần bằng vàng và nặng hơn chì rất nhiều.
• Độ cứng khi kết hợp với cacbon: hợp chất cacbua vonfram cứng và chống mài mòn, gần với kim cương trong nhiều phép đo.

Chính ba tính chất này quyết định các ứng dụng ở phần sau. Vì vậy vonfram khó bị thay thế hoàn toàn bằng kim loại khác ở những chỗ cần chịu nhiệt hoặc chịu mài mòn cao.

Vonfram dùng vào đâu

Phần lớn vonfram trên thế giới được dùng để làm cacbua xi măng, tức dụng cụ cắt gọt công nghiệp. Vì vậy nhu cầu theo sát chu kỳ sản xuất chế tạo, ô tô và khai khoáng. Quốc phòng chiếm tỷ trọng nhỏ hơn nhưng nhạy với yếu tố chính trị, và đây là phần khiến vonfram được các chính phủ xem là khoáng sản chiến lược.

Từ quặng đến sản phẩm

Quặng vonfram đi qua nhiều công đoạn trước khi thành thứ có thể dùng. Mỗi công đoạn có người mua và mức giá riêng:

1. Quặng được khai thác và tuyển thành tinh quặng, có hàm lượng WO₃ cao hơn.
2. APT (ammonium paratungstate, amoni paratungstat) là hợp chất trung gian làm từ tinh quặng. Đây là mặt hàng được báo giá phổ biến nhất trên thị trường.
3. Oxit và bột vonfram được tạo ra từ APT.
4. Cacbua vonfram và sản phẩm cuối như mũi khoan, lưỡi cắt được làm từ bột.

Giá APT tính bằng USD trên mỗi mtu. Một mtu (metric tonne unit) là 10 kg WO₃, nên 1 tấn WO₃ bằng 100 mtu. Chỉ số APT bình quân quý III/2026 là 3.129 USD/mtu, tương đương khoảng 312.900 USD cho mỗi tấn WO₃ (bài tự quy đổi).

MSR đứng ở đâu trong chuỗi

MSR sở hữu mỏ Núi Pháo ở Thái Nguyên, nơi khai thác và chế biến vonfram cùng fluorspar, bismuth và đồng. Theo báo chí, quý I/2026 sản phẩm APT chiếm khoảng 82% doanh thu của công ty. Như vậy MSR đứng ở phần đầu và giữa chuỗi: khai thác, chế biến tinh quặng và bán APT cho khách hàng chế biến tiếp.

Công ty đã bán H.C. Starck, đơn vị chế biến sâu hơn trong chuỗi, vào cuối 2024. Sau đó doanh thu của MSR gắn chặt với giá và khối lượng vonfram ở đầu chuỗi.

Ngày 24/09/2026, The Elmet Group của Mỹ công bố mua 4,99% vốn MSR kèm hợp đồng cung cấp khoảng 1.250 tấn WO₃ mỗi năm trong hơn tám năm. Khối lượng được cam kết, còn giá vẫn theo thị trường.

Vì sao giá vonfram tăng vọt

Giá APT bình quân quý III/2026 gấp khoảng 6 lần cùng kỳ năm trước, và đầu 2025 giá chỉ khoảng 315 USD/mtu theo báo chí. Có ba yếu tố được nêu nhiều nhất:

• Trung Quốc kiểm soát nguồn cung. Nước này khai thác và chế biến phần lớn vonfram thế giới. Từ tháng 2/2025 Trung Quốc áp chế độ giấy phép xuất khẩu, và theo Fastmarkets chỉ 15 doanh nghiệp được xuất trong giai đoạn 2026-2027. Theo SMM, xuất khẩu APT của Trung Quốc về mức bằng 0 trong tháng 1 và tháng 2/2026.
• Nhu cầu ngoài Trung Quốc khó tìm nguồn thay thế. Khi nguồn từ Trung Quốc bị hạn chế, khách hàng ở Mỹ và châu Âu, nhất là ngành quốc phòng và công nghiệp, phải tìm nguồn khác và chấp nhận mức giá cao hơn.
• Vonfram mang tính chiến lược. Việc Elmet ký hợp đồng cung cấp hơn tám năm với MSR cho thấy khách hàng muốn khoá nguồn cung dài hạn, theo công bố của công ty.

Cần phân biệt hai mức giá: giá APT ngoài Trung Quốc, nơi MSR bán hàng, và giá nội địa Trung Quốc. Hai mức này đã lệch nhau; các bản tin gắn phần lệch với hạn chế xuất khẩu, nhưng bài chưa có số đối chiếu hai thị trường cùng đơn vị.

Vì sao doanh thu MSR gấp 7 lần

Doanh thu bằng giá nhân khối lượng. Trong quý III/2026 cả hai đều tăng mạnh so với quý III/2025:

• Chỉ số APT High bình quân 3.129 USD/mtu, gấp khoảng 6 lần cùng kỳ.
• Sản lượng bán vonfram tăng 73%, và nhà máy chế biến sản xuất 1.786 tấn quy đổi WO₃, tăng 55%.
• Lượng tinh quặng mua ngoài tăng 78%.

Doanh thu tăng từ 2.041 tỷ lên 14.557 tỷ đồng, tức gấp 7,1 lần. Con số này không bằng phép nhân đơn giản của các mức tăng trên, vì giá bán thực tế phụ thuộc từng hợp đồng và công ty không công bố giá bán của từng lô.

So với quý II/2026, giá APT quý III thấp hơn khoảng 4% nhưng doanh thu vẫn tăng 79%. Điều đó cho thấy quý III tăng nhờ khối lượng, trong đó có nhiều tinh quặng mua ngoài, chứ không nhờ giá.

Vì sao lợi nhuận tăng còn mạnh hơn

Lợi nhuận trước thuế quý III/2026 là 2.270 tỷ đồng, so với 14 tỷ cùng kỳ. Doanh thu gấp 7,1 lần, nhưng lợi nhuận tăng nhiều hơn thế vì một phần chi phí gần như không tăng theo doanh thu. Chi phí bán hàng và quản lý quý III chỉ 81 tỷ, thấp hơn 124 tỷ cùng kỳ. Lãi vay tăng từ 257 lên 326 tỷ, mức tăng nhỏ hơn nhiều so với doanh thu.

Biên lãi gộp thực ra không tăng mà giảm, từ 30,6% quý I xuống 25,3% quý II và 18,9% quý III. Theo công ty, quý II biên thấp hơn quý I vì tinh quặng mua ngoài đắt hơn tự khai thác; với quý III đó là suy luận của bài, vì công ty chưa tách tỷ lệ tự khai thác. Chi tiết về cầu nối lợi nhuận, tồn kho và cổ tức nằm trong bài phân tích cổ phiếu MSR.

Rủi ro: giá vonfram theo chu kỳ

Vonfram chiếm 93% doanh thu chín tháng, nên giá hàng hoá quyết định phần lớn kết quả. Có ba điểm cần theo dõi:

• Giá nội địa Trung Quốc đã giảm mạnh. Theo SMM, giá APT nội địa giảm 67% từ đỉnh 1.515.000 nhân dân tệ mỗi tấn ngày 12/03/2026 xuống 500.000 ngày 12/10/2026. Nếu khoảng chênh với giá ngoài Trung Quốc thu hẹp, giá bán của MSR chịu áp lực.
• Chính sách xuất khẩu có thể đổi. Nếu Trung Quốc siết hạn chế, giá ngoài Trung Quốc có thêm chỗ đứng; nếu nới lỏng, nguồn cung tăng và giá chịu áp lực giảm.
• Kế hoạch năm của công ty thận trọng hơn nhiều. Giả định giá APT của kế hoạch năm là 1.164 đến 1.246 USD/mtu, bằng khoảng 40% giá quý III.

Vì vậy một kết quả quý đẹp cần được đọc cùng giá vonfram, tồn kho và dòng tiền, không chỉ lợi nhuận.

Câu hỏi thường gặp