Quyền của nhà đầu tư chuyên nghiệp: được mua những gì người thường không được

Triều Tô6 phút đọc
Nội dung bài6 phần
  1. Quyền của nhà đầu tư chuyên nghiệp: được mua những gì người thường không được
  2. Quyền nhà đầu tư chuyên nghiệp
  3. Mua cổ phiếu chào bán riêng lẻ
  4. Góp vốn vào quỹ thành viên
  5. Quyền nhà đầu tư: trái phiếu
  6. Quyền luôn đi kèm trách nhiệm

Quyền của nhà đầu tư chuyên nghiệp: được mua những gì người thường không được

Quyền nhà đầu tư chuyên nghiệp không phải là quyền giao dịch không giới hạn trên sàn. Mua bán cổ phiếu niêm yết, dùng lệnh, dùng ký quỹ thì ai cũng như ai. Khác biệt nằm ở các sản phẩm không chào bán ra công chúng. Bài viết liệt kê từng quyền, kèm điều luật và giới hạn đi theo. Căn cứ là Luật Chứng khoán 54/2019/QH14 sửa bởi Luật 56/2024/QH15, rà đến ngày 02/10/2026.

Quyền nhà đầu tư chuyên nghiệp

Luật Chứng khoán không có một điều riêng tên là quyền của nhà đầu tư chuyên nghiệp. Điều 11 chỉ định nghĩa ai thuộc nhóm này. Quyền thực tế nằm ở các điều về chào bán riêng lẻ, quỹ thành viên và trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.

Gốc của mọi quyền là cách luật phân biệt chào bán công khai với chào bán riêng lẻ. Khoản 19 Điều 4 coi đợt chào bán cho từ 100 nhà đầu tư trở lên là chào bán ra công chúng. Con số 100 này không kể nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.

Khoản 20 Điều 4 cho phép một đợt chào bán chỉ dành cho nhà đầu tư chuyên nghiệp vẫn là chào bán riêng lẻ. Doanh nghiệp không phải làm thủ tục chào bán ra công chúng. Đổi lại, người mua phải tự thẩm định nhiều hơn.

Mua cổ phiếu chào bán riêng lẻ

Quyền nhà đầu tư chuyên nghiệp với ba nhóm sản phẩm

Điều 31 Luật Chứng khoán, sửa bởi Luật 56/2024/QH15, quy định chào bán cổ phiếu riêng lẻ của công ty đại chúng. Điểm b khoản 1 chỉ cho hai nhóm tham gia. Đó là nhà đầu tư chiến lược và nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.

Quyền này đi kèm hạn chế chuyển nhượng tại điểm c khoản 1. Nhà đầu tư chuyên nghiệp không được giao dịch, chuyển nhượng số cổ phiếu này tối thiểu 01 năm. Mốc tính là ngày hoàn thành đợt chào bán. Nhà đầu tư chiến lược bị hạn chế tối thiểu 03 năm.

Có ngoại lệ. Nhà đầu tư chuyên nghiệp vẫn được chuyển nhượng cho nhau trong thời gian hạn chế. Chuyển nhượng theo bản án, quyết định của Tòa án, Trọng tài hoặc thừa kế cũng được phép.

Hạn chế 01 năm là rủi ro thanh khoản cần tính trước. Giả sử đợt chào bán hoàn thành ngày 01/03/2026. Bạn chỉ được bán số cổ phiếu đó ra thị trường từ ngày 01/03/2027 trở đi. Trong một năm đó, giá trên sàn có thể giảm sâu mà bạn không thoát được. Vì vậy, giá chào bán riêng lẻ thường phải đủ hấp dẫn để bù cho thời gian bị khoá.

Điểm d khoản 1 yêu cầu các đợt chào bán riêng lẻ cách nhau ít nhất 06 tháng. Quy định này ràng buộc doanh nghiệp, nhưng người mua cũng nên biết để hiểu nhịp phát hành.

Góp vốn vào quỹ thành viên

Quỹ thành viên là loại quỹ chỉ dành cho nhà đầu tư chuyên nghiệp. Điều 113 Luật Chứng khoán đặt bốn điều kiện thành lập:

  • Vốn góp tối thiểu 50 tỷ đồng.
  • Có từ 02 đến 99 thành viên góp vốn, tất cả là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.
  • Do 01 công ty quản lý quỹ quản lý.
  • Tài sản lưu ký tại 01 ngân hàng lưu ký độc lập với công ty quản lý quỹ.

Người không đủ tư cách không thể góp vốn vào quỹ thành viên, dù có tiền. Họ vẫn mua được chứng chỉ quỹ mở, quỹ ETF chào bán ra công chúng. Theo khoản 3 Điều 4 Nghị định 155/2020/NĐ-CP, tư cách đã xác định có giá trị 01 năm khi mua chứng chỉ quỹ thành viên.

Quyền nhà đầu tư: trái phiếu

Hạn chế chuyển nhượng cổ phiếu riêng lẻ

Trái phiếu không chuyển đổi, không kèm chứng quyền riêng lẻ chỉ bán cho nhà đầu tư chuyên nghiệp (điểm a khoản 1 Điều 9 Nghị định 200/2026/NĐ-CP). Trái phiếu chuyển đổi, kèm chứng quyền riêng lẻ thì thêm nhà đầu tư chiến lược (điểm b).

Từ ngày 01/01/2026, quyền này chia hai tầng theo khoản 1a và 1b Điều 11 Luật Chứng khoán. Tổ chức chuyên nghiệp được mua mọi loại trái phiếu riêng lẻ. Cá nhân chuyên nghiệp chỉ được mua một số loại, chủ yếu là trái phiếu có xếp hạng tín nhiệm và có tài sản bảo đảm hoặc bảo lãnh của tổ chức tín dụng. Giới hạn chi tiết được phân tích ở bài riêng.

Nghị định 200/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 05/06/2026. Nghị định này thay thế Nghị định 153/2020/NĐ-CP, 65/2022/NĐ-CP và 08/2023/NĐ-CP (khoản 2 Điều 49). Nếu đọc tài liệu cũ dẫn các văn bản này, hãy đối chiếu lại.

Quyền luôn đi kèm trách nhiệm

Quyền mua hàng riêng lẻ không đi cùng sự bảo vệ như hàng công khai. Điểm c khoản 4 Điều 9 Nghị định 200/2026/NĐ-CP ghi rõ nhà đầu tư tự đánh giá, tự chịu trách nhiệm về quyết định đầu tư. Nhà nước không bảo đảm doanh nghiệp trả đủ, đúng hạn lãi và gốc.

Điểm e khoản 4 cấm nhà đầu tư bán trái phiếu riêng lẻ cho người không đủ tư cách. Việc cùng góp vốn hay thỏa thuận đầu tư với người đó dưới mọi hình thức cũng bị cấm. Nói cách khác, bạn không được làm "cửa sau" cho người khác mua hàng riêng lẻ qua tài khoản của mình.

Một điểm hay bị hiểu nhầm: tư cách chuyên nghiệp không thay đổi gì với cổ phiếu niêm yết. Giờ giao dịch, bước giá, biên độ, quy định ký quỹ vẫn như mọi nhà đầu tư khác. Định nghĩa và điều kiện đầy đủ có trong bài về nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp. Để hiểu các thành phần thị trường, xem bài cấu trúc thị trường chứng khoán. Cách định giá một trái phiếu có trong bài định giá trái phiếu.

Quy định về quyền nhà đầu tư chuyên nghiệp có thể tiếp tục được sửa đổi. Khi tra cứu, hãy đọc văn bản hợp nhất mới nhất trên cổng văn bản của Chính phủ.

Nội dung bài viết chỉ để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư hay tư vấn pháp lý.

Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 11/11/2026

Black Friday · đến hết 29/11

Gói năm Loyalty giảm 50%

Beginner giảm 30%. Cả hai được tặng thêm 1 tháng dùng khi mua gói năm trên web.

Watchlist

Đang tải…