Nhà đầu tư nước ngoài là ai: định nghĩa và phân loại theo luật

Triều Tô7 phút đọc
Nội dung bài6 phần
  1. Nhà đầu tư nước ngoài là ai: định nghĩa và phân loại theo luật
  2. Nhà đầu tư nước ngoài, Luật 2025
  3. Khi nào DN Việt bị tính như ngoại
  4. Hai hình thức đầu tư
  5. Phân loại theo mã số giao dịch
  6. Nghĩa vụ của nhà đầu tư nước ngoài

Nhà đầu tư nước ngoài là ai: định nghĩa và phân loại theo luật

Nhà đầu tư nước ngoài được xác định theo quốc tịch hoặc nơi thành lập. Nơi cư trú không quyết định tư cách này. Định nghĩa gốc nằm trong Luật Đầu tư. Thủ tục mua bán chứng khoán nằm trong Nghị định 155/2020/NĐ-CP, sau đây gọi là Nghị định 155. Văn bản được rà đến ngày 02/10/2026.

Nhà đầu tư nước ngoài, Luật 2025

Luật Đầu tư hiện hành là Luật số 143/2025/QH15. Quốc hội thông qua luật này ngày 11/12/2025. Luật có hiệu lực từ ngày 01/03/2026 (Điều 51). Từ ngày đó, Luật Đầu tư 61/2020/QH14 hết hiệu lực.

Khoản 19 Điều 3 nêu hai nhóm. Nhóm một là cá nhân có quốc tịch nước ngoài. Nhóm hai là tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài. Cả hai thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam. Khoản 20 thì định nghĩa nhà đầu tư trong nước. Đó là cá nhân có quốc tịch Việt Nam. Đó cũng là tổ chức kinh tế không có thành viên, cổ đông nước ngoài.

Hệ quả thực tế khá rõ. Một người nước ngoài sống lâu năm ở Hà Nội vẫn là nhà đầu tư nước ngoài. Một công dân Việt Nam làm việc ở Singapore vẫn là nhà đầu tư trong nước. Tiêu chí là quốc tịch, không phải chỗ ở.

Luật Đầu tư cũng tự lùi lại với lĩnh vực chứng khoán. Theo điểm đ khoản 3 Điều 4, thủ tục đầu tư chứng khoán theo Luật Chứng khoán. Vì vậy, sau định nghĩa, người đọc cần chuyển sang Nghị định 155. Nghị định này đã được sửa bởi Nghị định 245/2025/NĐ-CP, sau đây gọi là Nghị định 245.

Khi nào DN Việt bị tính như ngoại

Luật Đầu tư có thêm khái niệm tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (khoản 22 Điều 3). Đó là doanh nghiệp có nhà đầu tư nước ngoài làm thành viên hoặc cổ đông. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào như vậy cũng bị đối xử như người nước ngoài.

Trên thị trường chứng khoán, ngưỡng quyết định là 50%. Quy định nằm ở khoản 1 Điều 143 Nghị định 155, đã sửa bởi Nghị định 245. Doanh nghiệp có vốn ngoại trên 50% vốn điều lệ phải theo quy định dành cho nhà đầu tư nước ngoài. Quy định đó gồm tỷ lệ sở hữu và thủ tục đầu tư. Nhóm áp dụng gồm công ty đại chúng, quỹ đóng, quỹ thành viên và tổ chức kinh tế khác.

Ngoại lệ là công ty chứng khoán khi phòng ngừa rủi ro hoặc tạo lập thị trường. Ngưỡng trên 50% vốn điều lệ cũng xuất hiện ở Điều 20 Luật Đầu tư. Hai văn bản vì vậy dùng chung một cách tính.

Nói gọn, công ty có 49% vốn ngoại mua cổ phiếu như nhà đầu tư trong nước. Khi vốn ngoại vượt 50%, công ty đó bị tính vào phần sở hữu nước ngoài.

Hai hình thức đầu tư

Hai hình thức nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường chứng khoán

Khoản 1 Điều 138 Nghị định 155 cho phép hai cách tham gia thị trường.

Cách thứ nhất là trực tiếp đầu tư, giao dịch. Khi đó, nhà đầu tư phải đăng ký mã số giao dịch tại thành viên lưu ký. Thành viên lưu ký đăng ký tiếp với Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC). Việc này phải xong trước khi đầu tư (khoản 2 Điều 138, sửa bởi Nghị định 245). Có mã số rồi, nhà đầu tư được mở tài khoản và giao dịch ngay (khoản 3).

Cách thứ hai là gián tiếp, tức ủy thác vốn cho công ty quản lý quỹ. Chi nhánh công ty quản lý quỹ nước ngoài tại Việt Nam cũng được nhận ủy thác. Trường hợp này nhà đầu tư không phải đăng ký mã số giao dịch. Đơn vị nhận ủy thác đăng ký mã số thay.

Dòng tiền cũng tách theo hình thức. Thông tư 51/2021/TT-BTC quy định về tài khoản vốn đầu tư gián tiếp tại Điều 3. Thông tư 20/2025/TT-BTC đã sửa điều này. Nhà đầu tư thuộc diện phải mở tài khoản này chỉ mở tại 01 ngân hàng lưu ký. Ngân hàng đó phải được phép kinh doanh ngoại hối. Mọi khoản chuyển tiền, nhận cổ tức, mua ngoại tệ chuyển ra nước ngoài đều đi qua tài khoản này. Với vốn ủy thác, tài khoản đứng tên công ty quản lý quỹ.

Phân loại theo mã số giao dịch

Số mã số giao dịch cấp cho từng loại nhà đầu tư nước ngoài

Cách phân loại hữu ích nhất là theo số mã số giao dịch được cấp. Khoản 2 Điều 145 Nghị định 155 đặt nguyên tắc 01 mã cho mỗi nhà đầu tư. Có bốn nhóm ngoại lệ.

Loại nhà đầu tư

Số mã số giao dịch

Căn cứ

Cá nhân, tổ chức thông thường

01

Khoản 2 Điều 145

Công ty chứng khoán nước ngoài

02: một cho chính công ty, một cho khách hàng

Điểm a, sửa bởi Nghị định 245

Quỹ nhiều công ty quản lý

Mỗi danh mục một mã

Điểm b

Tổ chức đầu tư thuộc chính phủ nước ngoài

Mỗi danh mục tại một ngân hàng lưu ký một mã

Điểm c

Chi nhánh quản lý quỹ ngoại

02: cho chi nhánh và cho danh mục khách hàng

Điểm đ

Điểm a sau khi sửa áp dụng cho cả công ty quản lý quỹ nước ngoài. Bảng trên cho thấy luật tách hai kiểu nhà đầu tư. Kiểu thứ nhất tự quản lý tiền của mình. Kiểu thứ hai quản lý tiền cho người khác. Kiểu thứ hai phải tách mã để cơ quan quản lý theo dõi sở hữu của từng danh mục.

Thông tư 51/2021/TT-BTC còn có khái niệm nhóm nhà đầu tư nước ngoài có liên quan (khoản 4 Điều 2). Nhóm này gồm các quỹ do cùng một công ty quản lý. Nhóm cũng gồm quỹ con của cùng một quỹ. Các danh mục của cùng một nhà đầu tư cũng tính chung. Các quỹ có cùng đại diện giao dịch cũng vậy. Theo bản sửa năm 2025, cả nhóm chỉ định một đầu mối báo cáo sở hữu.

Nghĩa vụ của nhà đầu tư nước ngoài

Tư cách nhà đầu tư nước ngoài kéo theo ba nhóm nghĩa vụ chính.

Thứ nhất là tuân thủ tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa. Căn cứ là khoản 5 Điều 138 và Điều 139 Nghị định 155. Nghĩa vụ này áp dụng cả cho công ty chứng khoán phục vụ họ. Mức trần theo từng ngành là chủ đề của nhóm bài room ngoại trong loạt này.

Thứ hai là báo cáo và công bố thông tin. Báo cáo được nộp qua hệ thống điện tử của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Hồ sơ phải lưu tối thiểu 05 năm (khoản 10 Điều 7 Thông tư 51/2021/TT-BTC, bản sửa năm 2025).

Thứ ba là giữ thông tin mã số giao dịch luôn đúng. Điều 148 mới do Nghị định 245 ban hành đặt hạn 30 ngày. Hạn này áp dụng khi đổi tên, quốc tịch, địa chỉ hoặc số hộ chiếu. Riêng việc đổi thành viên lưu ký phải làm thủ tục trước khi đổi.

Nhà đầu tư nước ngoài có thể chọn một đại diện giao dịch tại Việt Nam (khoản 4 Điều 138). Người này phải có chứng chỉ chuyên môn về chứng khoán. Người này cũng phải là đại diện duy nhất, được ủy quyền bằng văn bản. Thông tin về chứng chỉ có trong bài chứng chỉ hành nghề chứng khoán. Các thành phần của thị trường được mô tả trong bài cấu trúc thị trường chứng khoán.

Các văn bản trên có thể tiếp tục được sửa đổi. Khi cần áp dụng, hãy đọc văn bản hợp nhất mới nhất trên cổng văn bản của Chính phủ.

Nội dung bài viết chỉ để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư hay tư vấn pháp lý.

Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 21/11/2026

Black Friday · đến hết 29/11

Gói năm Loyalty giảm 50%

Beginner giảm 30%. Cả hai được tặng thêm 1 tháng dùng khi mua gói năm trên web.

Watchlist

Đang tải…