Lãi đơn là gì

Triều Tô4 phút đọc
Nội dung bài7 phần
  1. Công thức lãi đơn là gì
  2. Ví dụ lãi đơn giả định
  3. Lãi đơn là gì với khoản vay
  4. Lãi đơn trong chứng khoán
  5. Lãi đơn là gì: giới hạn
  6. Câu hỏi thường gặp
  7. Bài liên quan

Lãi đơn là gì? Đó là cách tính lãi chỉ trên số vốn gốc ban đầu, không tính lãi trên phần lãi đã phát sinh. Tên tiếng Anh là simple interest. Mỗi kỳ, số tiền lãi luôn bằng nhau nếu gốc và lãi suất không đổi.

Điểm chính

  • Lãi đơn bằng vốn gốc nhân lãi suất nhân thời gian. Giá trị tăng theo đường thẳng, không tăng tốc như lãi kép.
  • Với kỳ hạn ngắn, lãi đơn và lãi kép gần như bằng nhau. Kỳ hạn càng dài, khoảng cách càng lớn.
  • Khoản vay tính lãi trên gốc ban đầu nhưng trả gốc dần có chi phí thực cao hơn con số lãi suất ghi trên hợp đồng.

Công thức lãi đơn là gì

Gọi P là vốn gốc, r là lãi suất mỗi năm và t là số năm. Tiền lãi và tổng giá trị là:

I=P×r×tI = P \times r \times t
FV=P×(1+r×t)FV = P \times (1 + r \times t)

Khi kỳ hạn tính theo ngày, lãi bằng gốc nhân lãi suất năm nhân số ngày chia cho số ngày quy ước của năm. Nhiều hợp đồng dùng 365 ngày, một số dùng 360 ngày, nên cần đọc điều khoản để biết quy ước nào được áp dụng.

Ví dụ lãi đơn giả định

Số liệu dưới đây là giả định minh hoạ. Gửi 100 triệu đồng, lãi suất 8% mỗi năm, tính lãi đơn trong 3 năm. Mỗi năm lãi là 100 × 0,08 = 8 triệu đồng. Sau 3 năm tổng lãi là 24 triệu đồng và giá trị cuối là 124 triệu đồng. Cùng điều kiện nhưng tính lãi kép, giá trị cuối là 125,97 triệu đồng, hơn 1,97 triệu đồng.

Minh họa Lãi đơn: cảnh văn phòng phân tích tài chính

Ví dụ kỳ hạn ngắn: gửi 200 triệu đồng, lãi suất 5% mỗi năm, kỳ hạn 90 ngày, quy ước 365 ngày. Tiền lãi bằng 200 × 0,05 × 90 / 365, tức 2,47 triệu đồng. Ở kỳ hạn này, nhiều sản phẩm trả lãi một lần cuối kỳ nên lãi đơn là cách tính hợp lý.

Lãi đơn là gì với khoản vay

Lãi đơn tính trên gốc ban đầu hay xuất hiện ở cách quảng cáo khoản vay tiêu dùng: lãi một con số cố định mỗi tháng trên số tiền vay lúc đầu, trong khi người vay trả gốc dần mỗi tháng.

Giả định vay 100 triệu đồng trong 12 tháng, lãi 1% mỗi tháng tính trên gốc ban đầu, trả gốc đều. Mỗi tháng trả gốc 8,33 triệu đồng và lãi 1 triệu đồng, tổng lãi 12 triệu đồng. Con số nhìn như 12% mỗi năm. Nhưng dư nợ thực giảm dần từ 100 xuống 8,33 triệu đồng, dư nợ bình quân chỉ khoảng 54,17 triệu đồng.

1254,17≈22,15%\dfrac{12}{54{,}17} \approx 22{,}15\%

Nói cách khác, chi phí thực xấp xỉ 22,15% mỗi năm trên dư nợ bình quân, gần gấp đôi con số nhìn thấy. Đây là phép xấp xỉ để minh hoạ, không phải lãi suất hiệu dụng chính xác theo từng hợp đồng. Khi so khoản vay, hãy hỏi lãi tính trên gốc ban đầu hay trên dư nợ còn lại.

Lãi đơn trong chứng khoán

Trái phiếu thường trả lãi suất coupon định kỳ theo lãi đơn: mỗi kỳ trả một khoản cố định tính trên mệnh giá, không cộng dồn vào gốc. Nhà đầu tư chỉ có hiệu ứng lãi kép nếu tự đem khoản coupon nhận được đi đầu tư tiếp.

Cổ tức tiền mặt cũng vậy: nhận về và để yên thì không sinh thêm, giống lãi đơn. Tái đầu tư khoản nhận được mới tạo hiệu ứng cộng dồn.

Lãi đơn là gì: giới hạn

Thứ nhất, lãi đơn bỏ qua việc tiền lãi nhận về có thể đem sinh lời, nên với kỳ hạn dài nó đánh giá thấp giá trị cuối. Thứ hai, so sánh hai sản phẩm chỉ đúng khi cùng quy ước ngày và cùng kỳ trả lãi. Thứ ba, lãi đơn trên gốc ban đầu với khoản vay trả dần che đi chi phí thực, như ví dụ ở trên.

Minh họa Lãi đơn: cảnh văn phòng phân tích tài chính

Ví dụ trong bài chỉ để minh hoạ, không phải khuyến nghị tài chính.

Câu hỏi thường gặp

Lãi đơn khác lãi kép thế nào?

Lãi đơn chỉ tính trên vốn gốc. Lãi kép tính trên gốc cộng lãi đã tích lũy. Kỳ hạn một kỳ thì hai cách cho kết quả bằng nhau.

Gửi tiết kiệm thường tính lãi đơn hay lãi kép?

Phụ thuộc điều khoản sản phẩm. Nhiều khoản gửi có kỳ hạn trả lãi một lần cuối kỳ nên dùng lãi đơn trong kỳ. Hãy đọc điều khoản về cách nhập lãi vào gốc khi tái tục.

Lãi đơn có lợi cho người vay không?

Chỉ khi gốc không đổi suốt kỳ vay. Nếu gốc giảm dần mà lãi vẫn tính trên gốc ban đầu, chi phí thực cao hơn con số ghi trên hợp đồng.

Bài liên quan

Bài đối chiếu trực tiếp là lãi kép. Nguyên lý nền phía sau là giá trị thời gian của tiền.

Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 29/10/2026

Ứng dụng HODL

Tải app HODL

Bảng giá, cảnh báo giá và bài phân tích ngay trên điện thoại.

Watchlist

Đang tải…