Hệ số thanh toán hiện hành là gì: công thức, ví dụ

Hệ số thanh toán hiện hành là gì? Đó là tỷ lệ tài sản ngắn hạn chia nợ ngắn hạn, cho biết mỗi đồng nợ sắp đến hạn trong 12 tháng đang có bao nhiêu đồng tài sản ngắn hạn đảm bảo.

Điểm chính

Hệ số thanh toán hiện hành = tài sản ngắn hạn chia nợ ngắn hạn. Trên 1 nghĩa là tài sản ngắn hạn phủ được nợ ngắn hạn.
Con số phụ thuộc cơ cấu tài sản ngắn hạn. Tiền dễ trả nợ hơn hàng tồn kho.
Mức hợp lý khác nhau theo ngành, nên so với cùng ngành và với chính doanh nghiệp qua các kỳ.

Công thức tính hệ số hiện hành

\text{Current ratio} = \dfrac{\text{TSNH}}{\text{NNH}}

Trong đó: TSNH là tài sản ngắn hạn, NNH là nợ ngắn hạn.

Cả hai dòng nằm trên bảng cân đối kế toán hợp nhất. Tài sản ngắn hạn gồm tiền, đầu tư tài chính ngắn hạn, khoản phải thu, hàng tồn kho và tài sản ngắn hạn khác. Nợ ngắn hạn gồm vay ngắn hạn, phải trả người bán, tiền khách ứng trước và các khoản phải trả khác. Chênh lệch hai số này là vốn lưu động.

Ví dụ cổ phiếu DCM

Cổ phiếu DCM có bảng cân đối kế toán hợp nhất ngày 30/06/2026, dữ liệu đến phiên 09/10/2026. Số liệu làm tròn nên tổng có thể lệch 0,1.

Khoản mục	Tỷ đồng	Tỷ trọng tài sản ngắn hạn
Tiền và tương đương tiền	3.119,8	16,7%
Đầu tư tài chính ngắn hạn	4.137,2	22,2%
Các khoản phải thu ngắn hạn	1.461,9	7,8%
Hàng tồn kho	5.664,1	30,3%
Tài sản ngắn hạn khác	4.280,8	22,9%
Tài sản ngắn hạn	18.663,9	100%
Nợ ngắn hạn	9.237,6
Hệ số thanh toán hiện hành = 18.663,9 / 9.237,6	2,02 lần

Với 2,02 lần, tài sản ngắn hạn của DCM gấp đôi nợ ngắn hạn. Ngày 31/03/2026 hệ số là 2,46 lần và ngày 30/06/2025 là 2,26 lần. Hệ số giảm 0,44 trong một quý.

Hệ số giảm vì nợ ngắn hạn tăng nhanh hơn tài sản ngắn hạn. Trong quý, tài sản ngắn hạn tăng 2.990,2 tỷ đồng, trong đó tài sản ngắn hạn khác tăng 3.505,6 tỷ đồng. Nợ ngắn hạn tăng 2.867,1 tỷ đồng, tức 45,0% so với quý trước, trong khi tài sản ngắn hạn chỉ tăng 19,1%.

Đọc hệ số thanh toán hiện hành

Hệ số trên 1 là điều kiện tối thiểu để trả nợ ngắn hạn bằng tài sản ngắn hạn. Hệ số quá cao cũng chưa hẳn tốt: tiền và hàng tồn kho nằm yên làm giảm hiệu quả sử dụng vốn.

Hãy xem cơ cấu. Với DCM, tiền và đầu tư tài chính ngắn hạn là 7.257,0 tỷ đồng, tương đương 0,79 lần nợ ngắn hạn. Phần còn lại là hàng tồn kho và tài sản ngắn hạn khác, khó thanh khoản hơn. Bỏ hàng tồn kho ra, người ta có hệ số thanh toán nhanh.

Ngành bán lẻ thu tiền ngay, trả nhà cung cấp sau, thường có hệ số gần hoặc dưới 1 mà vẫn ổn. Ngành sản xuất giữ nhiều tồn kho nên hệ số thường cao hơn.

Giới hạn của hệ số hiện hành

Thứ nhất, tài sản ngắn hạn khác của DCM chiếm 22,9% và vừa tăng gấp 5,5 lần trong một quý, từ 775,2 lên 4.280,8 tỷ đồng. Hệ số 2,02 chỉ đáng tin khi khoản này thu hồi được. Cần đọc thuyết minh để biết nó là gì.

Thứ hai, bảng cân đối là ảnh chụp một ngày. Hệ số cuối quý có thể đẹp hơn mức bình quân nhờ thời điểm thu tiền.

Thứ ba, hàng tồn kho tính theo giá gốc, không phải giá bán. Hàng khó bán khiến hệ số cao giả tạo.

Thứ tư, ngân hàng, công ty chứng khoán và bảo hiểm không dùng hệ số này. Bảng cân đối của nhóm này không chia ngắn hạn và dài hạn theo cách thông thường.

Hỏi đáp: hệ số thanh toán hiện hành

Hệ số bao nhiêu là an toàn?

Không có ngưỡng chung. Thông thường nhà phân tích muốn thấy trên 1, nhưng phải so với ngành và xem cơ cấu tài sản.

Hệ số dưới 1 có nghĩa là sắp vỡ nợ?

Không nhất thiết. Doanh nghiệp thu tiền hằng ngày vẫn có thể ổn. Rủi ro cao khi hệ số thấp kèm tiền ít và dòng tiền kinh doanh âm.

Khác gì hệ số thanh toán nhanh?

Hệ số thanh toán nhanh loại hàng tồn kho khỏi tử số, vì hàng tồn kho khó đổi thành tiền ngay.

Bài liên quan

Cách đọc bảng cân đối nằm ở cấu trúc báo cáo tài chính. Các dòng số liệu có trong 162 thuật ngữ báo cáo tài chính. Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.

Hệ số thanh toán hiện hành là gì