Chu kỳ giá cá tra và giá tôm: nuôi nhiều thì giá xuống, giá xuống thì bỏ nuôi

Chu kỳ giá cá tra và giá tôm: nuôi nhiều thì giá xuống, giá xuống thì bỏ nuôi

Chu kỳ giá cá tra là vòng lặp quen thuộc của ngành nuôi trồng. Giá cao thì người nuôi thả thêm, vài tháng sau cá ra ao nhiều thì giá giảm. Giá giảm kéo dài thì người nuôi bỏ ao, nguồn cá hụt và giá lại lên.

Bài này không có số giá cá tra tại ao, vì kho dữ liệu của HODL.VN chưa có chuỗi đó. Thay vào đó, bài đo chu kỳ ở nơi nó để lại dấu vết rõ nhất: biên lợi nhuận gộp và lợi nhuận của các doanh nghiệp. Số liệu đến 02/10/2026.

Chu kỳ giá cá tra qua bốn bước

Bước một, giá cá cao hơn giá thành. Người nuôi có lãi và thả thêm giống.

Bước hai, cá lớn dần và ra thị trường cùng lúc. Cá tra cần thời gian nuôi theo tháng, nên cung tăng trễ so với tín hiệu giá.

Bước ba, cung vượt cầu, giá rơi xuống dưới giá thành. Người nuôi lỗ, nhiều hộ ngưng thả.

Bước bốn, nguồn cá thu hẹp sau một thời gian. Giá bắt đầu hồi và vòng mới bắt đầu.

Vòng lặp này là cơ chế chung của hàng nuôi trồng có độ trễ sản xuất. Nó giải thích vì sao lợi nhuận ngành không đi thẳng mà gập ghềnh.

Biên gộp qua tám năm

Nguồn: BCTC hợp nhất ANV, VHC các năm 2018-2025 · HODL.VN. Lợi nhuận là lợi nhuận sau thuế cổ đông mẹ.

Nam Việt cho thấy chu kỳ rõ nhất. Biên gộp từ 27,3% năm 2022 rơi xuống 10,1% năm 2023. Lợi nhuận từ 674 tỷ đồng còn 39 tỷ đồng. Hai năm sau, biên gộp trở lại 23,3% và lợi nhuận lên 999 tỷ đồng.

Vĩnh Hoàn mềm hơn. Biên gộp dao động trong khoảng 14,4 đến 22,5%. Lợi nhuận thấp nhất là 719 tỷ đồng năm 2020, vẫn là con số dương lớn.

Hai mã cùng đạt đỉnh biên gộp năm 2022, với 27,3 và 22,5%. Cả hai cùng rơi mạnh sang năm 2023. Cùng nhịp đó cho thấy chu kỳ là của ngành, không phải của riêng một công ty.

Chu kỳ này không giải thích hết. Số liệu không tách được phần đến từ giá bán, từ giá thức ăn hay từ cơ cấu sản phẩm. Nó chỉ cho thấy biên gộp của ngành cá tra không ổn định.

Giá tôm và biên gộp của Sao Ta

Tôm có chuỗi giá thế giới trong Pink Sheet, là giá tôm Mexico. Giá giảm từ 14,67 USD mỗi kg tháng 9/2021 xuống 11,51 USD tháng 9/2022 và 8,71 USD tháng 9/2023. Chuỗi này ngừng cập nhật sau tháng 10/2023, nên không dùng được cho năm 2026.

Giá tôm thế giới giảm gần 41% trong hai năm nhưng biên gộp của Sao Ta gần như đi ngang. Biên gộp theo năm là 10,2% năm 2021, 11,0% năm 2022, 9,7% năm 2023, 10,9% năm 2024 và 11,9% năm 2025.

Một cách giải thích có thể là phần giá trị gia tăng của chế biến làm biên ít phụ thuộc vào giá tôm nguyên liệu. Đây mới là giả thuyết, bài chưa kiểm được. Số liệu cũng là giá tôm thế giới, không phải giá tôm tại ao Việt Nam.

Dùng chu kỳ giá cá tra

1. So biên gộp nhiều năm, không so một năm. Một năm đỉnh dễ làm giá trông rẻ.
2. Hỏi lợi nhuận đang ở đâu của chu kỳ, đáy hay đỉnh.
3. Đừng định giá cổ phiếu bằng lợi nhuận đúng một năm đỉnh hoặc đáy.

Muốn nắm cấu trúc một bộ báo cáo trước khi so các mã, xem cấu trúc báo cáo tài chính. Cách đặt giá cho cổ phiếu có lợi nhuận gập ghềnh nằm ở các mô hình định giá chứng khoán.

Nội dung trên để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.