Luật Công nghiệp công nghệ số 71/2025/QH15: định nghĩa và phạm vi tài sản số

Luật Công nghiệp công nghệ số 71/2025/QH15 định nghĩa tài sản số là tài sản theo Bộ luật Dân sự, được thể hiện dưới dạng dữ liệu số. Đây là lần đầu một đạo luật của Quốc hội đặt tên và phân loại tài sản số ở Việt Nam. Bài này đọc lại ba điều luật cốt lõi là Điều 46, 47 và 48, cùng mốc hiệu lực. Quy định và dữ liệu đến 02/10/2026.

Luật 71/2025/QH15 do Quốc hội thông qua ngày 14/06/2025 và có hiệu lực từ 01/01/2026.

Điều 46 định nghĩa tài sản số, Điều 47 phân loại, Điều 48 nêu nội dung quản lý.

Tài sản số gồm tài sản ảo, tài sản mã hóa và tài sản số khác.

Chứng khoán, dạng số của tiền pháp định và tài sản tài chính khác không thuộc tài sản ảo hay tài sản mã hóa.

Luật công nghiệp công nghệ số định nghĩa tài sản số thế nào

Điều 46 chỉ có một câu định nghĩa. Tài sản số là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự. Nó được thể hiện dưới dạng dữ liệu số. Nó được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao và xác thực bởi công nghệ số trên môi trường điện tử.

Câu này có hai tầng. Tầng thứ nhất là "tài sản theo Bộ luật Dân sự". Điều 105 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 nêu tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. Điều 115 định nghĩa quyền tài sản là quyền trị giá được bằng tiền.

Tầng thứ hai là hình thức tồn tại. Tài sản số không có hình thái vật chất. Giá trị của nó nằm trong dữ liệu và được bảo đảm bằng công nghệ.

Nói cách khác, luật không tạo ra một loại quyền mới. Luật gọi tên những tài sản vốn có thể được ghi nhận bằng dữ liệu số.

Ba nhóm tài sản số theo Điều 47

Điều 47 cho phép phân loại tài sản số theo mục đích sử dụng, theo công nghệ hoặc theo tiêu chí khác. Khoản 2 liệt kê ba nhóm.

Nhóm một là tài sản ảo trên môi trường điện tử. Đây là một loại tài sản số có thể dùng để trao đổi hoặc đầu tư.

Nhóm hai là tài sản mã hóa. Đây là một loại tài sản số dùng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số có chức năng tương tự để xác thực đối với tài sản trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao.

Nhóm ba là tài sản số khác. Đây là phần còn lại, do Chính phủ quy định theo khoản 2 Điều 48.

Hai nhóm đầu có chung một loại trừ. Cả tài sản ảo lẫn tài sản mã hóa đều không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và tài sản tài chính khác theo pháp luật về dân sự, tài chính. Cổ phiếu vì thế vẫn là chứng khoán, dù được ghi nhận điện tử. Bài cổ phiếu và cổ phần giải thích khái niệm này.

Luật công nghiệp công nghệ số giao Chính phủ quản lý tài sản số ra sao

Điều 48 liệt kê nội dung quản lý tài sản số. Có năm nhóm nội dung chính.

1. Việc tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao, xác lập quyền sở hữu tài sản số.
2. Quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan.
3. Biện pháp bảo đảm an toàn, an ninh mạng, phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố.
4. Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm.
5. Điều kiện kinh doanh đối với cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa.

Luật không tự đặt chi tiết cho các nội dung này. Khoản 2 Điều 48 giao Chính phủ quy định thẩm quyền, nội dung quản lý và việc phân loại nhóm tài sản số khác. Vì vậy, luật là khung. Quy tắc vận hành cụ thể nằm ở văn bản dưới luật.

Trên thực tế, Nghị quyết 05/2025/NQ-CP là văn bản đang áp dụng cho thị trường tài sản mã hóa trong giai đoạn thí điểm. Bạn có thể đọc thêm về nghị quyết này ở các bài cùng nhóm trên hodl.vn.

Phạm vi và hiệu lực của Luật 71/2025/QH15

Quốc hội khóa XV thông qua luật tại Kỳ họp thứ 9 ngày 14/06/2025. Luật đăng Công báo số 965 + 966 ngày 24/07/2025. Theo Điều 50, luật có hiệu lực từ 01/01/2026. Riêng các Điều 11, 28 và 29 có hiệu lực sớm hơn, từ 01/07/2025.

Khoản 3 Điều 50 có một quy tắc ưu tiên. Nếu có quy định khác nhau về cùng một vấn đề giữa luật này với luật, nghị quyết khác của Quốc hội thì áp dụng quy định của Luật Công nghiệp công nghệ số. Ngoại lệ là văn bản khác có ưu đãi thuận lợi hơn.

Phạm vi của luật rộng hơn nhiều so với tài sản số. Luật điều chỉnh cả công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và khu công nghệ số. Phần tài sản số chỉ là ba điều từ Điều 46 đến Điều 48.

Điều cần nhớ khi đọc tin về tài sản số

Đọc tin, bạn nên tách ba lớp. Lớp một là định nghĩa và phân loại, nằm ở Luật 71/2025/QH15. Lớp hai là quy tắc thị trường thí điểm, nằm ở Nghị quyết 05/2025/NQ-CP. Lớp ba là thuế và xử phạt, nằm ở các thông tư và nghị định riêng.

Một tin nói "tài sản số được công nhận" chưa có nghĩa là mọi hoạt động giao dịch được phép. Luật công nhận khái niệm. Việc ai được cung cấp dịch vụ và bằng cách nào do văn bản hướng dẫn quy định. Để hiểu nền tảng thị trường vốn, bạn có thể xem thị trường chứng khoán là gì.

Mở tài khoản tại TCBS

Nếu bạn muốn đầu tư cổ phiếu trên thị trường chứng khoán, có thể mở tài khoản TCBS trực tuyến qua đường link https://bit.ly/tcbs-online. Đây là link đối tác của hodl.vn. Hãy đọc biểu phí và hợp đồng trước khi ký.

Nội dung để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.